วิทยานิพนธ์นี้ มีจุดประสงค์ที่จะศึกษาถึงสภาพปัญหาเกี่ยวกับบทบาทอัยการสูงสุดในการดำเนินคดีกับผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง เป็นการตรวจสอบตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 โดยศึกษาเปรียบเทียบกับระบบการตรวจสอบผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองในต่างประเทศที่สำคัญ 3 ระบบคือ ระบบตรวจสอบโดยรัฐสภา (Impeachment) ระบบตรวจสอบโดยศาล (ระบบศาลพิเศษ ศาลยุติธรรม และศาลรัฐธรรมนูญ) ระบบตรวจสอบโดยสภาพิเศษ Control Yuan ผลการศึกษาพบว่า การตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐในส่วนของอัยการสูงสุดในการดำเนินคดีกับผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองในฐานะผู้รับสำนวนคดีจากคณะกรรมการ ป.ป.ช. และผู้มีอำนาจฟ้องคดี มีประเด็นปัญหาอยู่ 2 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนการดำเนินคดีก่อนฟ้องและขั้นตอนการดำเนินคดีภายหลังฟ้อง ขั้นตอนการดำเนินคดีก่อนฟ้อง กฎหมายกำหนดให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีอำนาจไต่สวนข้อเท็จจริง (สอบสวน) แต่เพียงองค์กรเดียวโดยอัยการสูงสุดไม่มีอำนาจสอบสวนหรือไม่มีอำนาจให้ดุลพินิจไตร่ตรองคดีในการสั่งฟ้องหรือสั่งไม่ฟ้อง ซึ่งเป็นการขัดกับหลักการตรวจสอบถ่วงดุล ขั้นตอนการดำเนินคดีหลังฟ้อง กฎหมายกำหนดให้อัยการสูงสุดเพียงผู้เดียวมีอำนาจฟ้องในกรณีเรื่องที่ส่งมาสมบูรณ์หรือหาข้อยุติได้รวมทั้งดำเนินคดีในศาล ในทางปฏิบัติอัยการสูงสุดได้ยื่นคำร้องขออนุญาตต่อศาลมาบหมายให้คณะทำงานไปดำเนินคดีแทนตามกฎหมายบริหารราชการแผ่นดินซึ่งในคดีที่ผ่านมาศาลได้มีคำสั่งอนุญาต แต่ถ้าหากอัยการสูงสุดไม่ยื่นคำร้องดังกล่าวผลจะเป็นประการใด เพราะไม่มีข้อยกเว้นไว้ในกฎหมายให้คณะทำงานดำเนินคดีแทนได้ ดังนั้น จึงเห็นควรแก้ไขกฎหมายให้อัยการสูงสุดมีอำนาจสอบสวนหรือร่วมสอบสวนกับคณะกรรมการ ป.ป.ช. หรือให้มีอำนาจอิสระในการใช้ดุลพินิจไตร่ตรองคดีสั่งฟ้องหรือสั่งไม่ฟ้องและให้ผู้ที่ได้รับมอบหมายจากอัยการสูงสุดดำเนินคดีแทนได้ โดยไม่จำเป็นต้องยื่นคำร้องขออนุญาตต่อศาล