การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจ (Survey Research) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาถึงสถานการณ์การใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรปัจจุบัน และแนวโน้มใน อนาคต (2) ศึกษาระดับความรู้ ความเข้าใจ ของเกษตรกรเกี่ยวกับชนิด ประสิทธิภาพและผลกระทบ พิษภัยของสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ที่มีต่อสุขภาพของเกษตรกร ผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อม (3) ศึกษาพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร (4) ศึกษาความสัมพันธ์ ระหว่าง ความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับชนิดประสิทธิภาพของสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชกับ พฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชของที่ถูกต้องของเกษตรกรและ (5) ศึกษาความ สัมพันธ์ระหว่าง ความรู้ ความเข้าใจ ผลกระทบและพิษภัยของสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช กับ พฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่ถูกต้องของเกษตรกร ประชากรที่ใช้ศึกษาคือ เกษตรกรตำบลปัว อำเภอปัว จังหวัดน่าน จำนวนกลุ่มตัวอย่าง 140 คน เก็บรวบรวามข้อมูล โดยการสัมภาษณ์หัวหน้าครัวเรือนเกษตรกร โดยใช้แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ ข้อมูลโดยใช้สถิติ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการแจงนับไขว้ค่าตัวแปร สถิติทดสอบคือ ไค-สแควร์ (Chi-Square) จากการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับชนิด ประสิทธิภาพ ผลกระทบ พิษภัยของสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช และพฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรู พืชถูกต้องในระดับปานกลาง ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับชนิด ประสิทธิภาพ ของสารเคมีป้องกัน กำจัดศัตรูพืช ไม่มีผลต่อ พฤติกรรมการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่ถูกต้อง ของเกษตรกร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 แต่ความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับผลกระทบและ พิษภัย ของสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช มีผล ต่อพฤติกรรมการใช้สารเคมีที่ถูกต้องของเกษตรกรในด้าน แหล่งความรู้เกี่ยวกับสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่สำคัญของเกษตรกร คือ สื่อมวลชนโดย เฉพาะอย่างยิ่ง โทรทัศน์ และสื่อบุคคลที่สำคัญคือ เจ้าหน้าที่การเกษตรของรัฐและเพื่อนบ้าน สำหรับสถานการณ์การใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชนั้นเกษตรกรส่วนใหญ่ไม่สามารถ หลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูถืชได้ และเกษตรกรส่วนใหญ่ไม่มีประสบการณ์ใน การใช้สารสกัดจากพืชเพื่อทดแทนสารเคมีกำจัดแมลง โดยเห็นว่า การใช้สารสกัดจากพืชมีขั้นตอน ยุ่งยาก และไม่มั่นใจว่าใช้แล้วจะได้ผลดีเท่ากับสารเคมี ข้อเสนอแนะสำหรับการศึกษาครั้งนี้คือภาครัฐควรประสานงานกับเอกชนในการเผยแพร่ความรู้ เกี่ยวกับสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช โดยปรับปรุงเนื้อหาให้ครอบคลุมทั้งประโยชน์ และโทษ ของสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชต่อผู้ใช้ ผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการเผยแพร่ความ รู้เกี่ยวกับการเกษตรผสมผสาน เกษตรทางเลือก เทคโนโลยีชีวภาพ หรือการป้องกันกำจัดศัตรูพืช วิธีอื่น ๆ ให้แก่เกษตรกร เยาวชน โดยวิธีการติดต่อสื่อสารผ่านทางสื่อมวลชน สื่อบุคคลและ การไปทัศนศึกษา นอกจากนี้รัฐบาลควรมีมาตรการควบคุมการนำเข้า สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ในการปฏิบัติอย่างจริงจังโดยเฉพาะด้านภาษีนำเข้าสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช โดยการกำหนด ความร้ายแรงของสารเคมี หากมีพิษรุนแรงต้องจ่ายภาษีสูง มีการตรวจสอบติดตามร้านค้าที่จำหน่าย สารพิษที่ผิดกฎหมาย โดยให้อำนาจทางกฎหมายแก่เกษตรจังหวัด เกษตรอำเภอและเกษตรตำบล เพื่อ ให้ทราบข้อมูลอย่างแท้จริงและรัฐควรมีมาตรการควบคุมการโฆษณาขายสินค้า ประเภทสารเคมีป้องกัน กำจัดศัตรูพืชไม่ให้เกินจากความเป็นจริงและชักจูงให้เกษตรกรใช้กันมากขึ้น โดยให้ผู้ผลิต หรือผู้จำหน่ายบอกถึงผลกระทบและพิษภัยของสารเคมีต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เกษตรกรรับรู้ถึง ผลกระทบและพิษภัยของสารเคมีต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อให้การใช้เป็นไปอย่างถูกต้อง และระมัด ระวังยิ่งขึ้น