การค้นคว้าแบบอิสระเรื่อง บทบาทหนังสือพิมพ์ต่อการพัฒนาการเมืองไทยหลังเหตุการณ์ เดือนพฤษภาคม 2535 มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบบทบาทการเสนอข่าวสารด้านการเมืองแก่ประชาชนของ หนังสือพิมพ์ที่มีผลต่อการพัฒนาการเมืองไทย เพื่อทราบถึงสิทธิเสรีภาพของหนังสือพิมพ์ในการ เสนอข่าวสารด้านการเมือง และเพื่อทราบถึงความคิดเห็นของประชาชนต่อบทบาทการนำเสนอข้อมูล ข่าวสารด้านการเมืองของหนังสือพิมพ์โดยเลือกศึกษาเฉพาะหนังสือพิมพ์ 3 ฉบับ ที่เน้นการนำ เสนอข้อมูลข่าวสารด้านการเมือง คือหนังสือพิมพ์มติชน หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ หนังสือ พิมพ์ผู้จัดการ และเลือกศึกษาในช่วงระยะเวลาหนึ่ง คือ หลังเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535 จน ถึงปัจจุบัน มีการผสมผสานระเบียบวิธีวิจัยหลายลักษณะ คือ วิธีวิจัยเอกสาร วิจัยเชิงปริมาณ และวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีกลุ่มประชากรศึกษา คือ นักศึกษาปริญญาโท (ภาคพิเศษ) ไม่จำกัด สาขาวิชาและคณะของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ปีการศึกษา 2540 จำนวน 262 คน เป็นผู้ตอบแบบสอบถาม เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงปริมาณและผู้ประกอบวิชาชีพหนังสือพิมพ์รวมทั้งนักวิชาการทางด้านรัฐ ศาสตร์และด้านการสื่อสารมวลชน จำนวน 9 คน โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิง คุณภาพผลการศึกษาพบว่า ผู้มีการศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไป นิยมอ่านหนังสือพิมพ์ทั้งเชิงปริมาณ (Sensational News) และเชิงคุณภาพ (Quality News) โดยสนใจอ่านคอลัมน์การเมืองมากที่สุด ทั้งนี้หนังสือ พิมพ์มติชนได้รับความนิยมสูงสุด ได้รับการยอมรับว่าแสดงบทบาทและทำหน้าที่สื่อมวล-ชนที่มี ผลต่อการพัฒนาการเมืองไทยหลังเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535 จนถึงปัจจุบันได้สูงกว่าหนังสือ พิมพ์กรุงเทพธุรกิจและหนังสือพิมพ์ผู้จัดการ หนังสือพิมพ์ทั้ง 3 ฉบับ มีสิทธิเสรีภาพมากขึ้นในการนำเสนอข่าวสารด้านการเมืองหลัง เหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535 และประชาชนก็มีทัศนคติว่าบทบาทการนำเสนอข่าวสารด้านการเมือง ของหนังสือพิมพ์ทั้ง 3 ฉบับ หลังเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535 มีผลต่อการพัฒนาการเมืองไทย โดยแสดงบทบาทหน้าที่ได้ในระดับปานกลางและระดับสูง ผลการศึกษาพบว่ามีแนวความคิดที่สอดคล้องกันคือ เห็นว่าการแสดงบทบาทของหนังสือพิมพ์ มีผลต่อการพัฒนาการเมืองไทยหลังเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535 โดยที่คอลัมน์การเมืองของ หนังสือพิมพ์ได้รับการยอมรับว่ามีคุณภาพ ทั้งนี้หนังสือพิมพ์ก็มีส่วนสำคัญในการกระตุ้นให้ ประชาชนมีส่วนร่วมทางการเมืองโดยก่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ทางการเมืองและเห็นว่ากฎ-หมาย รัฐธรรมนูญฉบับประชาชนที่ร่างโดย ส.ส.ร. (สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ ปี 2540) มีผลต่อสิทธิ เสรีภาพของประชาชนและบทบาทของสื่อมวลชนทุกสาขาในประเทศไทย ส่วนผลการศึกษาวิจัยเชิงปริมาณ พบว่าการแสดงบทบาทหน้าที่ของหนังสือพิมพ์ทั้ง 3 ฉบับ อยู่ในเกณฑ์ระดับปานกลางเท่านั้น ใน ขณะที่ผลการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพแตกต่างไปคือ แสดง บทบาทหน้าที่ของหนังสือพิมพ์ทั้ง 3 ฉบับ อยู่ในเกณฑ์ระดับต่าง ๆ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับแนวคิดของผู้ให้สัมภาษณ์แต่ละบุคคลและปัจจัย แวดล้อมอื่น ๆ ในประเด็นต่อไปนี้ คือ หนังสือพิมพ์ทำหน้าที่สื่อมวลชนที่ดีเป็นตัวแทนของ ประชาชนโดยทำตัวเป็นสุนัขเฝ้าบ้าน (Watch Dog) มีหน้าที่ตรวจสอบการทำงานและคุณภาพของนัก การเมืองและพรรคการเมือง โดยการเสนอข่าวสารของหนังสือพิมพ์มีผลต่อการลุกฮือของประชาชนใน การต่อต้านการครอบงำทางการเมืองของทหารในกรณีเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535 ทั้งยังมีส่วน สำคัญในการสร้างประชามติเพราะเป็นตัวแทนของประชาชนในฐานะกลุ่มผลประโยชน์และมีความรับผิดชอบ ต่อสังคมในการนำเสนอข่าวสารหลังเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2535 ทั้งนี้หนังสือพิมพ์ก็ถูกครอบงำ จากรัฐบาลในการนำเสนอข่าวสารด้านการเมืองและการจัดตั้งคณะกรรมการกลั่นกรองงานด้านข่าวสาร และสื่อมวลชนสมัยพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ เป็นนายกรัฐมนตรี ลำดับที่ 22 เป็นการลิดรอนสิทธิ เสรีภาพของหนังสือพิมพ์ จากผลของการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะว่าเพื่อความครอบคลุมและสมบูรณ์ ยิ่งขึ้นควรศึกษาถึงบทบาทหน้าที่ของหนังสือพิมพ์ทุกฉบับทั้งหนังสือพิมพ์เชิงคุณภาพและเชิง ปริมาณ รวมทั้งสื่อมวลชนในแขนงอื่นโดยเฉพาะสื่อโทรทัศน์ที่ได้รับความนิยมสูงสุด ซึ่งผล การศึกษาวิจัยนี้ยังแสดงถึงความสำคัญของหนังสือพิมพ์ที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาการเมืองไทยและ ชี้ให้เห็นถึงปัญหาของระบบความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาล ประชาชน และสื่อมวลชน ที่ควรทำหน้าที่ เป็นองค์กรตรวจสอบและกระตุ้นพัฒนาการซึ่งกันและกันอย่างมีประสิทธิภาพ