การวิจัยครั้งนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึงภูมิหลังทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและ การศึกษา แรงจูงใจและความต้องการของทหารกองประจำการที่เกี่ยวกับการศึกษาและอาชีพ เพื่อชี้ชัดโอกาสทางการศึกษาทั้งรูปแบบการศึกษาในระบบโรงเรียน การศึกษานอกระบบโรงเรียน และการศึกษาตามอัธยาศัยในระหว่างที่เป็นทหารเกณฑ์และเมื่อปลดประจำการไปแล้ว กลุ่ม ประชากรคือทหารกองประจำการสังกัดกองพันทหารอากาศโยธิน กองบิน 41 ตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ปี พ.ศ.2540 จำนวน 744 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งเป็นพวก และแบบง่าย เพื่อเลือกกลุ่มตัวอย่างที่มีภูมิหลังทางการศึกษาต่างกันมาประมาณ 80 คน การศึกษาใช้วิธีเก็บข้อมูลภาคสนามโดยการสังเกตแบบมีส่วนร่วม และแบบไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์แบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ การสัมภาษณ์กลุ่มย่อย ตลอดจนศึกษาข้อมูลจาก เอกสารที่เกี่ยวข้อง การวิเคราะห์ข้อมูลทำไปพร้อมๆ กับการรวบรวมข้อมูลเป็นเวลา 12 เดือน โดยการแยกแยะข้อมูลออกเป็นหมวดหมู่และสรุปผลการวิจัยในรูปการพรรณนาความและใช้ ตารางประกอบเพื่อความชัดเจนและชี้ให้เห็นในด้านปริมาณเชิงสถิติ ผลการวิจัยพบว่า ทหารเกณฑ์ส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่มีฐานะทางเศรษฐกิจไม่ดี อาศัยอยู่ในท้องถิ่นชนบทมากกว่าในเมือง มีความเชื่อ ค่านิยมและทัศนคติที่ดีต่อการศึกษา ทหารเกณฑ์ส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 6 และไม่ได้เรียนต่อเนื่องจากฐานะทาง เศรษฐกิจและสังคมของครอบครัวไม่ดี ความพร้อมของตัวทหารเกณฑ์และการศึกษาระดับสูง ในท้องถิ่นชนบทมีน้อย ทำให้ต้องออกมาประกอบอาชีพเพื่อช่วยเหลือครอบครัว การถูกเกณฑ์ ให้เป็นทหารเกณฑ์ไม่เป็นที่ต้องการเพราะกลัวการฝึกหนัก ขาดอิสรภาพและเสรีภาพ เสียเวลา และโอกาสในการทำงานหาเงิน อย่างไรก็ตาม หลายคนต้องการเป็นทหารเกณฑ์เพื่อต้องการ ใบกองหนุนไปสมัครงานหรือศึกษาต่อ ทหารเกณฑ์มีโอกาสทางการศึกษาระหว่างประจำการ คือ การฝึกวิชาทหาร การอบรม แบบธรรมเนียมทหาร การอบรมให้รู้กฎ ระเบียบและข้อบังคับ การอบรมเรื่องเอดส์ ยาเสพติด การรักษาการณ์ การศึกษาเพื่อเพิ่มคุณวุฒิจากศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียน การส่งไปศึกษา หลักสูตรต่างๆ ที่กรุงเทพฯ การฝึกอบรมวิชาชีพและการเรียนรู้จากการปฏิบัติงานตามหน้าที่ต่างๆ ที่ได้รับมอบหมาย เมื่อปลดประจำการไปแล้ว ทหารเกณฑ์บางคนมีโอกาสทางการศึกษาในระบบโรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนพลตำรวจ โรงเรียนนายสิบทหารบก มหาวิทยาลัยรามคำแหง มหาวิทยาลัย สุโขทัยธรรมาธิราช สถาบันราชภัฎและมหาวิทยาลัยเอกชนต่างๆ มีโอกาสทางการศึกษานอกระบบ โรงเรียน ได้แก่ การเรียนกับศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียน การฝึกอบรมวิชาชีพและการ ประกอบอาชีพต่างๆ และมีโอกาสทางการศึกษาตามอัธยาศัยแตกต่างกันไปตามสภาพแวดล้อม ความเป็นอยู่ ตลอดจนความพร้อมและความสนใจของแต่ละบุคคล