การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ประการแรก เพื่อชี้ชัดสภาพการ เปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม ประการที่สองเพื่อศึกษาผลกระทบของการ เปลี่ยนแปลงในสังคมต่อชุมชนชนบทและครอบครัว ประการที่สาม เพื่อศึกษาการปรับตัวของ ชุมชนและครอบครัวในชุมชนชนบทต่อสภาพการเปลี่ยนแปลงของสังคม ผู้วิจัยได้เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสารและใช้ชีวิตอยู่ร่วมในชุมชนบ้านปางลาว ตำบลแม่ข้าวต้ม อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย เป็นเวลาประมาณ 5 เดือน วิธีการเก็บข้อมูล ใช้การสนทนาพูดคุย การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างและการสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง รวมทั้ง การสังเกตโดยตรงและการสังเกตแบบมีส่วนร่วม ข้อมูลได้รับการตรวจสอบความถูกต้องและ วิเคราะห์แล้วนำเสนอแบบบรรยายและอธิบายผลการวิจัยสรุปผลดังนี้ การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรมในสภาพสังคมปัจจุบันมีส่วนทำให้ ชุมชนและครอบครัวได้รับผลกระทบในแทบทุกด้าน โดยในด้านการผลิตและอาชีพ พบว่าทำให้ ชุมชนและครอบครัวมีความหลากหลายในการประกอบอาชีพมากขึ้น อาชีพในภาคเกษตรถูกลดความ สำคัญไปบ้าง เนื่องจากชาวชุมชนและครอบครัวมีทางเลือกในการประกอบอาชีพอื่นเพิ่มมากขึ้น เช่น การไปทำงานต่างประเทศ การไปรับจ้างทั่วไปทั้งในและนอกชุมชน การแลกเปลี่ยนที่เคยมี ต่อกันเปลี่ยนแปลงไป เนื่องมาจากผลผลิตจากการประกอบอาชีพในภาคเกษตรมีจำนวนลดลง และเงินตราเข้ามามีบทบาทในการแลกเปลี่ยนมากขึ้น นอกจากนี้ผู้หญิงมีโอกาสไปทำงานนอกบ้าน เพิ่มขึ้น ชุมชนและครอบครัวเองก็มีรายได้และการใช้จ่ายที่มากขึ้นด้วย เมื่อชุมชนและครอบครัวมีภาระที่ต้องดิ้นรนประกอบอาชีพหาเลี้ยงปากท้องมากขึ้น วิถีชีวิตของชุมชนและครอบครัวมีความแปลกแยกไปจากเดิม ความสัมพันธ์ระหว่างกันมีความ ห่างเหินไปบ้าง เช่น ความสัมพันธ์แบบเครือญาติมีลดลง ความสัมพันธ์ของสมาชิกในครอบครัว โดยเฉพาะบางครอบครัวที่พ่อบ้านไปขายแรงงานต่างประเทศ ที่ความสัมพันธ์ระหว่างกันของ สมาชิกในครอบครัวได้รับผลกระทบ เนื่องจากอิทธิพลและการได้รับสื่อหรือสิ่งยั่วยุจากสังคม ภายนอก โดยลูกๆ ในครอบครัวมีความขัดแย้ง เกิดช่องว่างระหว่างวัยและช่องว่างทางความคิด กับพ่อแม่บ้าง พ่อแม่จึงมีการปรับท่าทีในการดูแลและการสั่งสอนลูกมากขึ้น และพ่อแม่เองมีการ ปรับทุกข์กับเพื่อนบ้าน รวมทั้งการวางเฉยในกรณีที่ตักเตือนลูกแล้ว ลูกไม่เชื่อฟัง ผลจากการ ที่พ่อบ้านบางครอบครัวไปทำงานหารายได้ โดยเฉพาะในรายที่ไปทำงานต่างประเทศซึ่งทำให้ ความสัมพันธ์ระหว่างสามีภรรยาเกิดปัญหาขึ้นบ้าง รายที่สามารถปรับความเข้าใจกันได้ก็ช่วยให้ ครอบครัวยังคงดำรงอยู่ต่อไป รายที่ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ได้มีการหย่าร้างเกิดขึ้น ส่วนบาง ครอบครัวที่ลูกมีส่วนในการช่วยทำงานนอกชุมชน เพื่อหารายได้ช่วยพ่อแม่โดยได้รับผลจากกรณี ดังกล่าวคือได้รับเชื้อเอดส์กลับมา ทำให้ครอบครัวสูญเสียรายได้บางส่วนในการดูแลรักษาและ เสียสุขภาพจิต จากการไม่ยอมรับของชุมชนและความวิตกกังวลในเรื่องดังกล่าว ประเพณี ค่านิยมและความเชื่อบางอย่างของชุมชนและครอบครัว เช่น การบวช การมี คู่ครอง การรักษาพยาบาล การบริโภค บทบาทงานระหว่างเพศ ความเชื่อต่างๆ ในเรื่องที่ กล่าวมาได้รับผลกระทบไปบ้าง เนื่องจากการที่ชุมชนและครอบครัวให้ความสนใจกับเรื่องของ การทำมาหาเลี้ยงชีพ การประกอบอาชีพเพื่อเลี้ยงปากท้องทำให้ไม่มีเวลาที่จะใส่ใจกับวิถีปฏิบัติ และรูปแบบการดำเนินชีวิตบางอย่างดังเช่นในอดีต สำหรับการบวชนั้นภาระด้านการงาน และการเรียนทำให้มีการชลอการบวชของลูกหลาน และเยาวชนในครอบครัวต่างๆ ออกไปจนกว่าจะมีความพร้อม การที่ลูกมีโอกาสในการไปทำงาน นอกบ้านหรือไปศึกษาเล่าเรียน ซึ่งทำให้ลูกมีการคบหาเพื่อนต่างเพศกันเองมากขึ้น จึงตัดสินใจ เลือกคู่ครองเองมากขึ้น ซึ่งพ่อแม่ส่วนมากก็เห็นด้วยความจำเป็นในการดิ้นรนทำงานหาเลี้ยง ครอบครัว ในภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันที่รายจ่ายและการค่าครองชีพสูงขึ้นผู้หญิงหรือแม่บ้านจึงต้อง ออกมาทำงานช่วยหารายได้เข้าครอบครัวมากขึ้นทำให้เกิดช่องว่างและความห่างเหินของสมาชิก ในครอบครัวเกิดขึ้น นอกจากนี้ในเรื่องการบริโภคได้มีค่าใช้จ่ายด้านนี้มากขึ้น โดยชุมชนและ ครอบครัวต่างๆ ซื้อหาสิ่งของอุปโภคบริโภคจากร้านค้ามาใช้มากขึ้น การให้ความสนใจกับเรื่อง การประกอบอาชีพหาเลี้ยงปากท้องทำให้ไม่มีเวลาหาอาหาร และอาหารจากแหล่งธรรมชาติ หาได้ลำบากกว่าในอดีต ส่วนความใส่ใจในเรื่องค่านิยมความเชื่อในการรับประทานอาหาร ต้องห้ามบางอย่างและการเข้มงวดกับอาหารการกินของหญิงหลังคลอดที่เคยมีในอดีต หรือการ รักษาพยาบาลด้วยยาสมุนไพรและวิธีรักษาพยาบาลแบบพื้นบ้าน ซึ่งได้ถูกลดบทบาทและความสำคัญ ไปบ้างเนื่องจากการไม่มีเวลา การได้รับรู้ข้อมูลข่าวสารที่ดีมากขึ้นจึงนิยมไปรับการรักษาพยาบาล จากสถานพยาบาลของรัฐมากกว่า