วิทยานิพนธ์นี้ เป็นการศึกษาเกี่ยวกับบทบาทของสถาบัน ครอบครัวในการถ่ายทอดควมรู้อันเนื่องมาจากอิทธิพลของนิคม อุตสาหกรรม มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึงบทบาทการถ่ายทอด ความรู้ของสมาชิกครอบครัวและปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลง บทบาทการถ่ายทอดความรู้ของสถาบันครอบครัวในชุมชนใกล้เคียง นิคมอุตสาหกรรม ผู้วิจัยได้ศึกษาข้อมูลพื้นฐานของครอบครัวและชุมชน บทบาท การถ่ายทอดความรู้ของสถาบันครอบครัวในด้านระบบการผลิต วัฒนธรรม การจัดการทรัพยากรและพฤติกรรมสุขภาพ ปัจจัยภายใน และภายนอกชุมชนที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงบทบาทการถ่ายทอด ความรู้ในชุมชนบ้านมะเขือแจ้ ตำบลมะเขือแจ้ อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ซึ่งตำบลมะเขือแจ้มีพื้นที่บางส่วนเป็นที่ตั้งของ นิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือและเป็นชุมชนเก่าที่อายุไม่น้อยกว่า 280 ปี มีจำนวน 203 ครัวเรือน มีประชากรจำนวน 863 คน การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้ ใช้วิธีการเก็บข้อมูลโดยการ สังเกตทั้งแบบมีส่วนร่วมและแบบไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์ทั้งที่ เป็นทางการและไม่เป็นทางการ การจัดกลุ่มสนทนาตลอดจนการ ศึกษาข้อมูลจากเอกสารต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับบทบาทของสถาบัน ครอบครัวในการถ่ายทอดความรู้ให้แก่สมาชิกของสถาบันครอบครัว โดยมีแหล่งในการเก็บข้อมูล คือสมาชิกของครอบครัวที่มีการ ประกอบอาชีพเกษตรกรรม รับจ้างในโรงงานอุตสาหกรรม ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ รับจ้างทั่วไป ช่างฝีมือ ผู้นำ ชุมชน ผู้อาวุโส ผู้รู้ในชุมชน โดยใช้ระยะเวลาในการรวบรวม ข้อมูลในภาคสนาม 1 ปี การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการแยกแยะ ข้อมูลออกเป็นหมวดหมู่และการนำเสนอผลการวิเคราะห์ด้วยการ บรรยายเชิงวิเคราะห์ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ เดิมชุมชนบ้านมะเขือแจ้ สมาชิกของสถาบันครอบครัว ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก มีระบบการผลิตที่ ครบวงจรที่ทำเพื่อกินเพื่อใช้ ถ้าเหลือจึงขาย ผู้มีบทบาทถ่ายทอด ความรู้ให้แก่สมาชิกของสถาบันครอบครัว ได้แก่ พ่อ แม่ ผู้รู้ใน ชุมชน ที่ทำหน้าที่ให้คำแนะนำในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ช่างฝีมือ การทอผ้า การดำเนินชีวิต ระบบการผลิตแบบครบวงจร วัฒนธรรม การจัดการทรัพยากร ตลอดจนพฤติกรรมสุขภาพให้แก่ บุตรหลาน โดยมีสถาบันศาสนาและสถาบันการศึกษาเป็นผู้สนับสนุน กระบวนการเรียนการสอนใช้การอธิบาย แนะนำ ยกตัวอย่างคติ สอนใจ การสาธิต และการฝึกหัดปฏิบัติไปพร้อมๆ กัน สื่อที่ใช้ ได้แก่ อุปกรณ์ของจริงที่ใช้ในการประกอบอาชีพ เป้าหมายเพื่อ ให้ผู้เรียนได้แก่ บุตรหลาน ได้มีการประพฤติปฏิบัติได้อย่าง ถูกต้องและเป็นคนดี ส่วนปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงคือ ปัจจัยด้าน เศรษฐกิจ การศึกษา การเมืองการปกครอง ด้านสังคม และ ที่ตั้งของชุมชนอยู่ใกล้นิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือจึงทำให้สมาชิก ของชุมชนมีการเปลี่ยนแปลงการประกอบอาชีพที่หลากหลายโดย เฉพาะการเข้าสู่อาชีพเป็นพนักงานในโรงงานอุตสาหกรรมเป็น ผลให้บทบาทการถ่ายทอดความรู้ให้แก่สมาชิกของสถาบันครอบครัว เป็นหน้าที่ของสถาบันการศึกษาและระบบอุตสาหกรรม ส่วนสถาบันครอบครัวมีบทบาทเป็นเพียงช่วยส่งเสริม สนับสนุนให้บุตรหลานเข้ารับการศึกษาด้วยมุ่งหวังให้มีงานที่ดี มีรายได้ประจำและมากกว่ารายได้ที่พ่อแม่เคยได้รับจากการ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและเมื่อคนรุ่นใหม่ได้รับการศึกษา ที่สูงกว่าพ่อแม่ จึงกลับเป็นผู้ที่มีบทบาทการถ่ายทอดความรู้ ทางด้านการใช้เทคโนโลยีให้แก่พ่อแม่ และผู้อาวุโสในสถาบัน ครอบครัว วิธีการ กระบวนการเรียนการสอนจะเป็นการแนะนำ การสาธิตและการฝึกปฏิบัติไปพร้อมๆ กัน โดยมีเป้าหมายเพื่อ ส่งเสริมการใช้อุปกรณ์ต่างๆ ในครอบครัวได้อย่างถูกต้องปลอดภัย และลดความขัดแย้งอันอาจจะเกิดขึ้นในสถาบันครอบครัว เนื่องจาก การดำเนินวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป มีการใช้เงินและเวลาเป็นเครื่อง กำหนด และการรับเอาวัฒนธรรมสมัยใหม่มาใช้ในครอบครัวใน ชุมชน จึงส่งผลให้มีการเปลี่ยนแปลงบทบาทการถ่ายทอดความรู้ ในด้านต่างๆ ของสมาชิกของสถาบันครอบครัวในชุมชนขึ้น