การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาถึงข้อมูลการใช้ รถไถเดินตาม การได้มาของเงินที่ซื้อรถไถเดินตามของเกษตรกร และปัจจัยต่างๆ ที่มีผลต่อการใช้รถไถเดินตามของเกษตรกร ตลอดจนปัญหา อุปสรรค ข้อเสนอแนะ และความต้องการของ เกษตรกรที่ใช้รถไถเดินตาม ประชากรที่ใช้ในการศึกษาคือเกษตรกรเจ้าของรถไถ เดินตาม อำภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภู ทำการสุ่ม ตัวอย่างแบบไม่เป็นสัดส่วน (Non-proportional Stratifed Sampling) เพื่อให้ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 204 ราย เก็บรวบ รวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์โดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อวิเคราะห์ ข้อมูลพื้นฐานทั่วไป การวิเคราะห์ถดถอยพหุแบบขั้นตอน (Stepwist Multiple Regression Analysis) เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่าง ตัวแปรอิสระกับตัวแปรตาม ผลการวิจัยพบว่าเกษตรกรที่ใช้รถไถเดินตามมีอายุเฉลี่ย 39 ปี ส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 หรือ เทียบเท่า มีพื้นที่ทำการเกษตรเฉลี่ย 51.04 ไร่ ต่อครัวเรือน รายได้รวมของครัวเรือนมีรายได้เฉลี่ยครัวเรือนละ 56,842.35 บาทต่อปี พบว่ามีเกษตรกร 32.3% ที่มีรายได้นอกภาคเกษตร รายได้เฉลี่ยครัวเรือนละ 10,990.20 บาทต่อปี การรับข่าวสาร ทางการเกษตรพบว่าเกษตรกรได้รับข่าวสารจากโทรทัศน์มากที่สุด (92.6%) จำนวนแรงงานที่ใช้ขับรถไถเดินตามเฉลี่ย 2 คน ต่อครัว เรือน เกษตรกรมีรถไถเดินตามไว้ใช้ในครัวเรือนเฉลี่ย 1.04 คัน มีรถไถเดินตามประเภทบีบแล้วและมีขนาด 9.5 แรงม้า วัตถุประสงค์ ของการซื้อเพื่อใช้ในครัวเรือนอย่างเดียว เกษตรกรส่วนใหญ่ (62.7%) จะซื้อรถไถเดินตามในลักษณะเงินสด การใช้รถไถเดินตาม เกษตรกรจะใช้ในกิจกรรมเตรียมดิน สำหรับปลูกข้าวเป็นส่วนใหญ่ (เฉลี่ย 421.63 ชั่วโมงต่อปี) กิจกรรมปลูกพืชไร่ใช้เพียงเล็กน้อย (17.86 ชั่วโมงต่อปี) มี เกษตรกรเพียงเล็กน้อยที่นำไปรับจ้าง (นำไปรับจ้าง 30.4% ไม่รับจ้าง 65.7%) รายได้จากการนำรถไถเดินตามไปรับจ้าง เฉลี่ย 1,253.08 บาทต่อปี ต่อครัวเรือน จากการทดสอบสมมติฐานพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่มีการใช้ รถไถเดินตามในระดับปานกลาง ตัวแปรอิสระที่สามารถอธิบายถึง การใช้รถไถเดินตามของเกษตรกรได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติมี เพียงตัวเดียว คือ ขนาดของพื้นที่ทำการเกษตร ซึ่งมีความ สัมพันธ์ในทางบวกกับการใช้รถไถเดินตามของเกษตรกร นอกนั้น ไม่มีความสัมพันธ์ต่อกันในทางสถิติ ปัญหาและอุปสรรคในการใช้รถไถเดินตามของเกษตรกร ที่พบคือ : 1) ปัญหาที่เกิดจากการใช้รถไถเดินตามในกระบวน การผลิต เช่น ขณะไถมักจะเกิดอุบัติเหตุจากการเลี้ยงรถ ปัญหา เรื่องเบรค กรณีสภาพดินแข็งหรือดินเหนียว จะสิ้นเปลืองน้ำมัน เชื้อเพลิงมากขึ้น และใบไถสึกหรอเร็วกว่าอายุการใช้งานจริง : 2) ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับเกษตรกรที่ใช้รถไถเดินตามเนื่องจาก เกษตรกรต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น เช่น ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง ค่า ซ่อมแซม นอกจากนี้ต้องจ้างแรงงานในกระบวนการผลิตที่สูงขึ้น ความต้องการของเกษตรกรเจ้าของรถไถเดินตาม พบว่า : 1) ต้องการให้หน่วยงานของรัฐช่วยเหลือ เช่น สนับสนุนปัจจัย การผลิตในราคาที่ต่ำ ต้องการให้เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร ดูแลเรื่องปุ๋ยปลอมอย่างจริงจัง : 2) ต้องการให้หน่วยงาน ของรัฐและเอกชนร่วมกันฝึกอบรมโดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ส่งเสริม การเกษตรและเกษตรกรที่ใช้รถไถเดินตามในเรื่องการบำรุง รักษา การซ่อมแซม ตลอดจนการใช้รถไถเดินตามอย่างมี ประสิทธิภาพ : 3) ต้องการให้หน่วยงานของรัฐสนับสนุน สินเชื่อระยะยาวให้มากกว่าเดิม กระจายโครงการขุดสระ ธกส. ควรกระจายให้เกษตรกรที่ต้องการอย่างทั่วถึง ข้อเสนอแนะของเกษตรกรเจ้าของรถไถเดินตาม ในกรณี เลือกซื้อรถไถเดินตามขนาดที่เหมาะสมกับสภาพการเกษตรของ ไทย เกษตรกรส่วนใหญ่จะซื้อรถไถเดินตามประเภทบีบเลี้ยว ใช้น้ำมันดีเซล ขนาด 9.5 แรงม้า และ 11 แรงม้า