การวิจัยเรื่องการมีส่วนร่วมในการเกษตรบนที่สูงของ สตรีเผ่าม้ง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยพื้นฐานส่วนบุคคล เศรษฐกิจ และสังคมที่มีผล ต่อการมีส่วนร่วมในการเกษตรบนที่สูงของสตรีเผ่าม้ง ประชากรที่ใช้ในการศึกษา ประกอบด้วยสตรีเผ่าม้ง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ โดยทำการสุ่มตัวอย่างแบบ หลายขั้นตอน (Multi-stage sampling technique) ได้ตัวอย่างจำนวน 135 คน เก็บข้อมูลโดยวิธีการสัมภาษณ์ ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์ผลทางสถิติโดยการคำนวณ ค่าร้อยละ ค่าคะแนนเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อแสดงข้อมูล พื้นฐานทั่วไป ส่วนการทดสอบสมมติฐานใช้ค่าไคสแควร์ และ ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน ผลการวิจัย พบว่าสตรีมีอายุเฉลี่ย 34.3 ปี มีสถานภาพ สมรส แต่งงานแล้วและอยู่ร่วมกับสามี ส่วนใหญ่ไม่ได้รับการ ศึกษา และไม่สามารถอ่านและเขียนภาษาไทยได้ แรงงานใน ครัวเรือนที่ทำการเกษตร เฉลี่ย 4.77 คน รายได้ไม่หัก ค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้นในรอบปีที่ผ่านมาเฉลี่ย 75,484.63 บาท มีพื้นที่ทำการเกษตรเฉลี่ย 8.89 ไร่ แหล่งเงินทุนที่ ใช้จ่ายในกิจกรรมการเกษตรเกือบทั้งหมดเป็นของตัวเอง ไม่พบว่ามีการติดต่อเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร และได้ รับการฝึกอบรมการเกษตรในรอบปีที่ผ่านมา สตรีเผ่าม้งได้ รับข้อมูลทางการเกษตรจากสื่อต่างๆ น้อยมาก สตรีเผ่าม้งมีส่วนร่วมเป็นอย่างมากมากในการวาง แผนการทำการเกษตรกับพ่อบ้าน โดยเฉพาะการวางแผน การเลือกพันธุ์สัตว์ การวางแผนการเลี้ยงสัตว์ล่วงหน้า การ วางแผนการเลือกพื้นที่ทำการเพาะปลูก และการวางแผน จำหน่ายผลผลิตทางการเกษตร ส่วนการใช้แรงงานในการ ปลูกพืชผักนั้น สตรีเผ่าม้งมีส่วนร่วมเป็นอย่างมากในเรื่อง การแผ้วถางพื้นที่การเตรียมดิน การจัดเตรียมแปลง การ เพาะกล้า การปลูก การกำจัดวัชพืช การให้น้ำ และการ พ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ส่วนการใช้แรงงานเกี่ยวกับสัตว์ เลี้ยงนั้น สตรีเผ่าม้งมีส่วนร่วมเป็นอย่างมากในเรื่องการ เตรียมอาหาร และการให้อาหารสัตว์ และการใช้แรงงาน ในด้านไม้ผลยืนต้น และไม้ตัดดอกนั้น มีส่วนร่วมเป็นอย่าง มาก ในด้านการเตรียมพื้นที่เพาะปลูก การปลูก การดูแล รักษา การใส่ปุ๋ย และการพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ในด้าน การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมนั้น สตรีเผ่าม้งมีส่วนร่วมมากในเรื่อง การลดพื้นที่การทำไร่เลื่อนลอย การจำกัดการใช้สารเคมี และการฝังกลบวัชพืชเพื่อใช้เป็นปุ๋ยพืชสด ผลการทดสอบสมมติฐาน พบว่าจำนวนแรงงานสมาชิก ในครัวเรือนมีความสัมพันธ์กับประเด็นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และการมีส่วนร่วมในการเกษตรบนที่สูงโดยรวม ส่วนแหล่ง เงินทุนมีความสัมพันธ์กับประเด็นการใช้แรงงานในกิจกรรม การเกษตร และการมีส่วนร่วมในการเกษตรบนที่สูงโดยรวม ขณะที่การได้รับข้อมูลทางการเกษตรมีความสัมพันธ์กับประเด็น การใช้แรงงานในกิจกรรมการเกษตร กับประเด็นการอนุรักษ์ สิ่งแวดล้อม และการมีส่วนร่วมในการเกษตรบนที่สูงโดยรวม ส่วนอายุ สถานภาพสมรส ระดับการศึกษา รายได้ทั้งหมดของ ครัวเรือน ขนาดพื้นที่ทำการเกษตร การติดต่อเจ้าหน้าที่ ส่งเสริมการเกษตร และการเข้ารับฝึกอบรมการเกษตร ไม่มี ความสัมพันธ์กับประเด็นการวางแผนปฏิบัติการเกษตร การใช้ แรงงานในกิจกรรมการเกษตร การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และ การมีส่วนร่วมในการเกษตรบนที่สูงโดยรวม แต่อย่างใด ปัญหาและอุปสรรคของสตรีเผ่าม้งในการเกษตรบนที่สูง ได้แก่พื้นที่ไม่เพียงพอต่อการทำการเกษตร โรคและแมลงทวี ความรุนแรงขึ้น สภาพดินเสื่อมคุณภาพ ผลผลิตและราคาพืชผัก ตกต่ำ ปัญหาด้านสัตว์เลี้ยง ได้แก่โรคระบาดและการขาดแคลน วัคซีน ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งนี้ รัฐบาลควรรับรองสิทธิ ในการใช้พื้นที่ทำการเกษตรอย่างถูกต้องตามกฎหมายโดยการ กันเขตพื้นที่ทำการเกษตรออกจากพื้นที่ป่าสงวนหรืออุทยานแห่ง ชาติ เพื่อเป็นการเพิ่มพื้นที่การเกษตรให้กับชาวเขา และเพื่อ สร้างความมั่นใจในการประกอบอาชีพการเกษตรแบบยั่งยืนและ ควรส่งเสริมให้เผ่าม้งมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมใน ขอบเขตที่เหมาะสม ตลอดจนให้มีการส่งเสริมอาชีพนอกภาค การเกษตร เพื่อเสริมรายได้ให้แก่ครอบครัว