ชุมชนกะเหรี่ยงได้พัฒนาระบบการใช้ที่ดินในพื้นที่ นาลุ่มและนาขั้นบันไดบนที่สูง ระบบชลประทาน รวมทั้งการ คัดเลือกพันธุ์ข้าวที่ปรับตัวได้ภายใต้ระบบการผลิตที่ใช้ ปัจจัยต่ำ ความหลากหลายของพันธุ์ข้าวเป็นส่วนหนึ่งที่ทำ ให้ผลิตภาพของข้าวนาดำของชุมชนกระเหรี่ยงมีเสถียรภาพ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจำแนกความแตกต่างระหว่าง พันธุ์และความสัมพันธ์กับข้าว japonica พร้อมทั้งประเมิน ลักษณะผลผลิต การศึกษาแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งเป็นการประเมิน พันธุ์ข้าวกระเหรี่ยงจำนวน 64 ตัวอย่าง ร่วมกับข้าวพันธุ์ ส่งเสริม คือ กข. 1 กข. 6 กข. 7 ข้าวหอมมะลิ 105 และข้าว ญี่ปุ่น พันธุ์ TCC # 1 รวมทั้งสิ้น 69 ตัวอย่างใช้ระยะ ปลูก 25x25 ซม. จำนวนหนึ่งต้นต่อหลุม โดยที่มีพื้นที่ขนาด 1x3 ตารางเมตรต่อหน่วยทดลองย่อย มี 4 ซ้ำประเมินลักษณะ ผลผลิตจากพื้นที่ 1 ตารางเมตรทำการทดลองที่สถานีทดลอง ศูนย์วิจัยเพื่อเพิ่มผลผลิตทางเกษตร ส่วนที่สองเป็นการแยกแยะลักษณะทางไอโซไซม์ (isozyme) โดยวิธี electrophoresis ใช้ใบและรากจากส่วนของต้นอ่อน อายุ 10 วัน และเมล็ด โดยเตรียมเจล (polyacrylamide gel) ตามสูตรดัดแปลงของ Hames และ Rickwood (1981) ทำการย้อมสี เอนไซม์ตามสูตรดัดแปลงของ Vallejos (1983) พันธุ์ข้าวกะเหรี่ยงให้ผลผลิตเฉลี่ยตั้งแต่ 400- 1,300 กก./ไร่ ในขณะที่พันธุ์ส่งเสริมมีผลผลิตเฉลี่ย ตั้งแต่ 748-779 กก./ไร่ ส่วนพันธุ์ข้าวญี่ปุ่นเฉลี่ย 453 กก./ไร่ มีข้าวกะเหรี่ยง 49 ตัวอย่าง ที่ให้ผลผลิต สูงกว่า 800 กก./ไร่ และในจำนวนนี้มี 11 ตัวอย่างที่ให้ ผลผลิตเฉลี่ยสูงกว่า 1,000 กก./ไร่ สำหรับการแยกแยะลักษณะพันธุ์โดยวิธีวิเคราะห์ไอโซ ไซม์พบว่า ส่วนของใบให้ผล การย้อมสีที่แยกแยะความแตกต่าง ของพันธุ์ได้ดีกว่าส่วนรากและเมล็ด ผลการอ่าน zymogram ของข้าว 71 ตัวอย่าง เมื่อย้อมด้วยเอนไซม์ 6 ชนิดพบว่า 4 ชนิดคือ Malate dehydrogenase (MDH), Esterase (EST), Peroxidase (POX) และ Superoxide dismutase (SOD) สามารถ แยกพันธุ์ข้าวภายในกลุ่มที่ไม่สามารถจำแนกด้วยลักษณะทาง สัณฐานออกจากกันได้อย่างเด่นชัด ส่วน Acid phosphatase (ACP) และ Aldehyde oxidase (AOX) ไม่แสดงผลการย้อมสีติด ข้าวพันธุ์กะเหรี่ยง 64 ตัวอย่างสามารถแยกได้ 46 กลุ่มพันธุ์ เมื่อย้อมด้วยเอนไซม์ 4 ชนิด แต่ไม่มีพันธุ์ ใดที่จัดอยู่ในกลุ่ม japonica