การศึกษา การถ่ายถอดลักษณะพันธุกรรมของผลผลิต และ คุณภาพการสีของข้าว ได้ทดลองปลูกข้าวพันธุ์พ่อ-แม่ จำนวน 4 พันธุ์ ได้แก่ กข 1 สุพรรณบุรี 90 ขาวดอกมะลิ 105 และดอนางนวล ร่วมกับลูกผสมชั่วที่ 2 ที่ได้จากการผสมแบบ พบกันหมด 6 คู่ผสม ปลูกทดลองในช่วงฤดูนาปีระหว่างเดือน กรกฎาคม-ธันวาคม 2537 ที่แปลงทดลอง~ภาควิชาพืชไร่ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผลการศึกษา พบว่า อายุเก็บเกี่ยว ความสูงของต้น เปอร์เซ็นต์เมล็ดดี และลักษณะทางกายภาพของเมล็ด ได้แก่ ความยาว ความกว้าง และความหนาของเมล็ด มีค่าอัตราพันธุ กรรมทั้งแบบกว้าง (broad-sense heritability) และ แบบแคบ (narrow-sense heritability) สูงมาก ส่วนลักษณะที่มีค่า อัตราพันธุกรรมทั้งแบบกว้างและแบบแคบต่ำ ได้แก่ น้ำหนัก เมล็ดต่อรวง จำนวนรวงต่อกอ และความแข็งแกร่ง~ของเมล็ด การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ (correlation) ระหว่างเปอร์เซนต์ ต้นข้าว (head rice) กับผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิต พบว่า เปอร์เซนต์ต้นข้าวมีความสัมพันธ์ทางบวกกับผลผลิต อายุเก็บเกี่ยว และเปอร์เซนต์เมล็ดดี แต่มีความสัมพันธ์ ทางลบกับ~ความสูงของต้น และจำนวนเมล็ดต่อรวง และเมื่อหา ความสัมพันธ์ระหว่างเปอร์เซนต์ ต้นข้าวกับลักษณะทางกายภาพ ของเมล็ด พบว่า เปอร์เซ็นต์ต้นข้าวมีความสัมพันธ์ทางบวก กับ ความกว้าง ความหนา และความแข็งแกร่งของเมล็ด แต่จะ มีความสัมพันธ์ทางลบกับความยาวของเมล็ด และผลจากการ วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยวิธี Path coefficient~analysis พบว่า ความสูงขงต้น อายุเก็บเกี่ยว และเปอร์เซ็นต์ของ เมล็ดดี มีอิทธิพล ทางตรงด้านบวกกับเปอร์เซนต์ต้นข้าวค่อน ข้างสูง ส่วนผลผลิตและลักษณะทางกายภาพอื่น ๆ ของเมล็ดนั้น มีอิทธิพลทางตรงด้านบวกหรือลบต่อเปอร์เซนต์ต้นข้าวต่ำ จากผลการศึกษาครั้งนี้ สรุปได้ว่า การปรับปรุงพันธุ์ ข้าวเพื่อให้ได้ผลผลิตสูงและ~มีคุณภาพการสีของเมล็ดที่ดี นั้น สามารถกระทำได้โดยวิธีการคัดเลือกพันธุ์ลูกผสมที่ ได้จาก การผสมระหว่างพันธุ์ข้าวที่ให้ผลผลิตสูง และพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพการสีเมล็ดที่ดี ทั้งนี้จะ พิจารณาได้จากค่าประเมินอัตราพันธุกรรมของแต่ละลักษณะ ที่ได้จากคู่ผสมแต่ละคู่ผสมรวมทั้ง พิจารณาจากค่าความ สัมพันธ์ทางบวกระหว่างคุณภาพเมล็ดกับผลผลิตและองค์ประกอบ ผลผลิตที่สำคัญอื่น ๆ ด้วย