การศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อทัศนคติของเกษตรกร ที่มีต่อการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า ในอำเภอฮอด มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล เศรษฐกิจ สังคม และการติดต่อสื่อสาร ของเกษตรกรของ (1) ผู้เก็บผลผลิตผักหวานป่าเพื่อบริโภคและ จำหน่าย (2) เกษตรกรผู้ซื้อผักหวานป่าเพื่อบริโภคที่ไม่เคยคิด จะปลูกต้นผักหวานป่า (3) เกษตรกรที่บริโภคผักหวานป่าที่อยาก ปลูกต้นผักหวานป่าและ (4) เกษตรกรที่เคยหรือกำลังปลูกต้นผัก หวานป่า ที่มีอิทธิพลต่อทัศนคติเกี่ยวกับการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า ตลอดจนศึกษาปัญหาและแนวทางในการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า ประชากรที่ใช้ในการศึกษานี้คือ เกษตรกรในอำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ที่ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง และสุ่ม ตัวอย่างแบบสุ่มอย่างง่าย เพื่อให้ได้จำนวนตัวอย่างทั้งหมด 193 ราย ได้เก็บรวบรวมข้อมูลโดยวิธีการสัมภาษณ์และใช้แบบสอบถาม ทำการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบน มาตรฐาน และการวิเคราะห์แบบจำแนกพหุ จากผลการศึกษาเกี่ยวกับเกษตรกรผู้เก็บผลผลิตผักหวานป่า เพื่อบริโภคและจำหน่าย พบว่าเกษตรกรส่วนใหญ่ทัศนคติสอดคล้อง กับการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า จากการทดสอบสมมติฐาน พบว่ามี ตัวแปรอิสระ 3 ตัวแปร ที่มีความสัมพันธ์ในทางบวกกับทัศนคติ ของเกษตรกรที่มีต่อต่อการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า คือ ขนาดของ ฟาร์ม และความรู้ความเข้าใจในการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า ความถี่ ในการเข้าเมือง สำหรับเกษตรกรผู้ซื้อผักหวานป่าเพื่อการบริโภค ไม่คิดจะ ปลูกต้นผักหวานป่าส่วนใหญ่มีทัศนคติสอดคล้องกับหลักอนุรักษ์ต้นผัก หวานป่า จากการทดสอบสมมติฐานพบว่ามีตัวแปรอิสระ 8 ตัวแปร ที่มีความสัมพันธ์ในทางบวกกับทัศนคติของเกษตรกร คือ อายุ เพศ ระดับการศึกษา ความรู้ความเข้าใจใการปลูกผักหวานป่า ขนาดของฟาร์ม รายได้รวมของครอบครัว ความถี่ในการเข้าเมือง และการรับข่าวสาร เกษตรกรที่บริโภคผักหวานป่าที่อยากปลูกต้นผักหวานป่า ส่วนใหญ่มีทัศนคติสอดคล้องกับหลักการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า จาก การทดสอบสมมติฐานพบว่ามีตัวแปรอิสระ 3 ตัวแปร ที่มีความ สัมพันธ์ในทางบวกกับทัศนคติของเกษตรกร คือ เพศ ความรู้ ความเข้าใจในการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า และความถี่ในการ เข้าเมือง ส่วนเกษตรกรที่เคยหรือกำลังปลูกต้นผักหวานป่านั้น พบว่า ส่วนใหญ่มีทัศนคติสอดคล้องกับหลักการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า จากการทดสอบสมมติฐานพบว่ามีตัวแปรอิสระ 5 ตัวแปร ที่ มีความสัมพันธ์ในทางบวกกับทัศนคติของเกษตรกรกลุ่มนี้ คือ การเป็นสมาชิกองค์กรต่างๆ ความถี่ในการเข้าเมืองการรับ ข่าวสารการเข้ารับการฝึกอบรมและความรู้ความเข้าใจในการ อนุรักษ์ต้นผักหวานป่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับทัศนคติ ของเกษตรกรทั้ง 4 ประเภทคือ ความรู้ความเข้าใจในการ อนุรักษ์ต้นผักหวานป่า และความถี่ในการเข้าเมืองโดยความรู้ ความเข้าใจของเกษตรกรพบว่าแบ่งเป็น 2 แบบ คือ ความรู้ แบบเป็นทางการกับความรู้แบบไม่เป็นทางการ ซึ่งความรู้แบบ เป็นทางการ หมายถึง ความรู้ที่ได้รับจากโรงเรียน ส่วนความรู้ แบบไม่เป็นทางการเกิดจากการที่เกษตรกรได้รับข่าวสารจาก แหล่งความรู้ต่างๆ ซึ่งเกิดจากการที่เกษตรกรมีความสัมพันธ์ กับสังคมภายนอก เช่น การที่เกษตรกรเดินทางเพื่อไปประกอบ กิจกรรมต่างๆ ในเมือง เป็นต้น ปัญหาในการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่าของเกษตรกรที่พบคือ เกษตรกรผู้เก็บผลผลิตผักหวานป่าบางคนนิยมเก็บดอกและผล อ่อนของต้นผักหวานป่า ซึ่งจะทำให้การสืบต่อพันธุ์ของต้นผัก หวานป่าในป่าลดน้อยลง นอกจากนี้เกษตรกรไม่รู้วิธีเพาะ เมล็ดหรือผลิตกล้าผักหวานและวิธีปลูกต้นผักหวานป่าที่ถูกต้อง แนวทางในการอนุรักษ์ต้นผักหวานป่า คือ หน่วยราชการ ที่เกี่ยวข้องควรเพิ่มความรู้ความเข้าใจในวิชาการ โดยเฉพาะ เทคนิคด้านการขยายพันธุ์และปลูกต้นผักหวานป่าแก่เกษตรกร สำหรับป่าธรรมชาติที่มีต่อผักหวานป่านั้น หน่วยงานของรัฐควร หามาตรการควบคุมการทำงานและการฟื้นฟูสภาพป่า โดยส่งเสริม ให้ชุมชนในท้องถิ่นดำเนินการป่าชุมชนเป็นต้น