เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา) อดีตเสนาบดีกระทรวงธรรมการคนเดียวที่ได้มีโอกาสในการจัดการ ศึกษาแห่งชาติทั้งในช่วงก่อนและหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ท่านเป็นผู้หนึ่งที่ได้มีโอกาสคลุกคลีกับการศึกษาและมองเห็น ความสำคัญของการศึกษา รวมทั้งทิศทางในการจัดการศึกษาให้ ประสบความสำเร็จโดยสอดคล้องกับสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ในชุดนั้น จากการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้พบว่า เจ้าพระยาธรรม ศักดิ์มนตรีได้มีบทบาทในการกำหนดนโยบายและวางแผนเกี่ยวกับ การศึกษา ดังนี้ ประการแรก การจัดการศึกษา คือ การจัดการให้คนทั้ง ชาติได้รับโอกาสทางการศึกษาตามแต่อัตภาพของตน โดยเปรียบ การศึกษาเหมือนต้นไม้ใครมีความสามารถปีนได้แค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับ ความสามารถของคนนั้นๆ ประการที่สอง ท่านมองเห็นว่าเมื่อเปรียบเทียบสภาพ ทั่วไประหว่างประเทศไทยกับประเทศเพื่อนบ้านแล้ว เราจะเห็น ว่าประเทศไทยยังมีการศึกษาค่อนข้างล้าหลังประเทศอื่นๆ ทั้งนี้ เพราะประชาชนได้รับการศึกษาน้อย เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี จึงเห็นว่า การจัดการศึกษาควรให้ความสนใจในเรื่องต่อไปนี้ ก. การศึกษาด้านวิชาชีพเพื่อเพิ่มพูนรายได้ให้แก่ประเทศ และส่งผลให้มีความเจริญทัดเทียมกับประเทศเพื่อนบ้าน ข. การศึกษาภาคบังคับให้มีทั้งวิชาสามัญและวิสามัญ ทั้งนี้เพื่อยกระดับความรู้ของประชาชนทั่วประเทศและเนื่องจาก ประเทศไทยเป็นประเทศกสิกรรม ท่านจึงเน้นการจัดสอนวิชาชีพ ทางด้านกสิกรรมไว้ในหลักสูตรในระดับประถมศึกษา เพราะนอก จากจะส่งเสริมให้นักเรียนนำความรู้ไปประกอบอาชีพกสิกรรมแล้ว ยังเป็นการแก้ปัญหาให้ประชาชนทุกคนมีความรู้ในการทำมาหากิน ตามควรแก่อัตภาพ ไม่เพียงแต่ฝึกหัดคนให้เข้ารับราชการเท่านั้น ค. การศึกษาเพื่อความเป็นไทย ท่านจะเน้นการใช้ภาษา ไทยเป็นสื่อในการเรียนการสอน เพื่อทำให้เกิดความเป็นน้ำหนึ่ง ใจเดียวกันของคนทั้งชาติและเน้นการสอนด้วยการสอดแทรกเรื่อง วัฒนธรรม คุณธรรม จริยธรรมเชิงวิทยาศาสตร์เข้าไปในบทเรียน ทุกระดับ ง. การศึกษาแบบวิทยาศาสตร์และประชาธิปไตย ท่านได้ เน้นให้การเรียนการสอนทุกระดับเป็นกระบวนการปฏิบัติการเชิง วิทยาศาสตร์ เพื่อให้ผู้เรียนได้เกิดทักษะในการดำเนินชีวิตเท่าทัน ความจริง ทั้งด้านความคิดและการปฏิบัติให้มากที่สุด พร้อมกันนี้ ก็เน้นการสอนแบบประชาธิปไตยที่มีนักเรียนเป็นศูนย์กลาง โดย ให้เป็นไปตามเนื้อหาของหลักสูตร จ. ประการสุดท้าย ผู้วิจัยได้พบอีกว่า แนวความคิดของ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรียังเป็นแนวความคิดที่ทันสมัยในยุคต้น ของการปกครองในระบอบประชาธิปไตย และยังคงเป็นรากฐาน ของความต้องการในการปฏิรูปการศึกษาของชาติอีกด้วย ทั้งหมดนี้ผู้วิจัยเห็นว่าเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เป็นผู้ บุกเบิกการศึกษาเชิงวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบคนแรกของ ประเทศไทย และเป็นนักการศึกษาที่เข้าใจวิถีชีวิตแบบไทยที่ สำคัญคนหนึ่ง จนสามารถกำหนดนโยบายและแผนการศึกษาแห่ง ชาติสมัยนั้นให้สอดคล้องกับการดำเนินชีวิตแบบไทยได้อย่างเหมาะสม