การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ ศักยภาพในการพึ่งตนเอง กระบวนการที่ส่งเสริมและศึกษาถึง ปัจจัยหรือเงื่อนไขที่มีผลกระทบต่อกระบวนการที่ส่งเสริม การพึ่งตนเองของชุมชนแห่งหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ โดยที่ ชุมชนดังกล่าวเป็นชุมชนพัฒนาตัวอย่างประจำปี 2536 ผู้ศึกษาได้ใช้วิธีการศึกษาโดยการเข้าพบปะผู้นำชุมชน หัวหน้าเขตการปกครองที่ชุมชนแบ่งเขตดูแล และประชาชนที่ เกี่ยวข้องในด้านต่าง ๆ ที่ประกอบไปด้วย คณะกรรมการ หมู่บ้าน ผู้ทรงคุณวุฒิ ประชาชนในพื้นที่ชุมชน ตลอดจน ได้รับความช่วยเหลือด้านรายละเอียดอื่นที่เป็นประโยชน์ จากเกษตรตำบล และพัฒนากรตำบล ส่วนวิธีการรวบรวมข้อมูล นั้น ผู้ศึกษาใช้วิธีการสอบถามสัมภาษณ์เข้าร่วม สังเกตการณ์ในช่วงเวลาต่าง ๆ รวมระยเวลาในการรวบรวม ข้อมูลทั้งสิ้น 3 เดือน ผลการศึกษาครั้งนี้พบว่า ศักยภาพในการพึ่งตนเองของชุมชนเกิดขึ้น โดยอาศัย ศักยภาพของปัจเจกชนมารวบรวมกันเป็นศักยภาพของชุมชน ภายใต้ การนำของผู้นำท้องถิ่น วิธีการที่ทำให้ชุมชนมีศักภาพในการ พึ่งตนเองสูง คือชุมชนให้ความสำคัญกับการรวมกลุ่ม โดย อาศัยพื้นฐานด้านอาชีพเสริมเป็นหลักในการรวบรวม ในด้าน ของกระบวนการการพึ่งตนเองนั้น จากการศึกษาครั้งนี้สรุป ได้ว่า 1)การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนที่มีอยู่ ค่อนข้างจำกัดเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ กล่าวคือ ชุมชนนำ นโยบายของราชการเป็นแนวทางในการปฏิบัติ ร่วมกับความเชื่อ ของชุมชนด้านผลเสียของการทำลายทรัพยากรได้อย่างกลมกลืน 2) การปรับตัวของชุมชน ชุมชนนำนโยบายการกระจายอำนาจสู่ ท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้ร่วมกับภูมิปัญญาความคิดเห็นของ ชุมชนได้อย่างสมเหตุผล คณะกรรมการหมู่บ้านตามกฎหมายกำหนด ยังคงมีอยุ่และดำเนินงานด้วยดี ชุมชนมีการแบ่งเขตการ ปกครองออกเป็น 12 กลุ่ม โดยอาศัยหลักประชาธิปไตยและการ มีส่วนร่วมของสมาชิกในกลุ่มเป็นหลัก 3) การให้การศึกษาของ ชุมชนประชาชนในชุมชน มีความกระตือรือร้นและให้การศึกษาแก่ เยาวชนมากขึ้น เพราะอิทธิพลของชุมชนใกล้เคียง ชุมชนเห็น ความเจริญด้านการศึกษาในจังหวัดเชียงใหม่เพิ่มมากขึ้น ผู้ ที่มีการศึกษาสูงสามารถไปประกอบอาชีพที่ถนัด แต่ชุมชน มิได้ละเว้นการศึกษาโดยกระบวนการทางสังคม ที่อาศัยพื้นฐาน ครอบครัว อาศัยระบบเครือข่ายในสังคม อาทิ วัด เป็นแหล่ง ให้การศึกษาอบรมกล่อมเกลาจิตใจ ผลลัพท์ที่ได้รับจากการ ศึกษาดังก่าวนั้นมีคุณค่าแก่สังคมสูง โดยไม่เคยปรากฏว่า อาชญากรรมใด ๆ ในชุมชนเลยในห้วงเวลาที่ผ่านมา 4) การ ช่วยเหลือหรือการพึ่งตนเอง พื้นฐานแท้จริงเกิดจาการรวม กลุ่มอาชีพเพราะสามารถพึ่งตนเองทางด้านเศรษฐกิจได้ แต่ ก็มิได้ประสบความสำเร็จทุกกลุ่มอาชีพโดยเฉพาะกลุ่มที่ขาด ความร่วมใจในการนำผลประโยชน์ของกลุ่ม มาพยุงฐานะกลุ่ม ให้ดำเนินกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่อง ทำให้กลุ่มต้องสลายไป ร่วมกับกลุ่มที่มีศักยภาพดีกว่าและ 5) การต่อรองกับชุมชน ภายนอกหรอืกลุ่มเศรษฐกิจภายนอกชุมชน แต่ก่อนมักปรากฏว่า ชุมชนไม่ได้รับความเป็นธรรมด้านการขายผลิตผลของชุมชน อย่างไรก็ตามการรวมกลุ่มเพื่อต่อรองของชุมชนยังมี ข้อด้อยอยู่บ้าย โดยเฉพาะการไม่เสร้างเครือข่ายในสังคม ร่วมกับชุมชนใกล้เคียง เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองกับสังคมให้ มากยิ่งขึ้น สำหรับปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการพึ่งตนเองของชุมชน นั้น พบว่าวัฒนธรรมของชุมชนในด้านความสัมพันธ์ในชุมชนหรือ การรักษาวัฒนธรรมความเชื่อพื้นฐานมิได้เปลี่ยนแปลงไป เพียงแต่วัฒนธรรมด้านการผลิตหันไปมุ่งเน้นการผลิตเพื่อ ระบบเศรษฐกิจมากขึ้น โดยสังเกตได้จาก ในระยะหลังรายได้ ของประชาชนในชุมชนจะเพิ่มขึ้นและสามารถสร้างฐานะให้แก่ ครอบครัวได้เพิ่มมากขึ้น ส่วนปัจจัยอื่น ๆ อาทิ สภาพแวดล้อมของชุมชนด้านนโยบายของรัฐชุมชนสามารถปฏิบัติ ตามข้อเสนอแนะได้ทุกประการและการปฏิบัติในส่วนหนึ่งของ ชุมชนภายใต้นโยบายรัฐ ถูกนำไปสนับสนุนให้กระบวนการ ส่งเสริมการพึ่งตนเองของชุมชนมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตามความสามารถพัฒนาชุมชนให้สามารถพึ่งตนเองได้ อย่างมีประสิทธิภาพของชุมชนนี้อยู่ที่ความสามารถของผู้นำ ท้องถิ่น โดยการชักนำให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการ พัฒนาชุมชนและพัฒนาด้วยความสำนึกรับผิดชอบของตนเองมิได้ เกิดขึ้นจากการบังคับให้ปฏิบัติ