การศึกษาวิจัยครั้งนี้ได้ศึกษาถึงการมีส่วนร่วมของ ประชาชนในการจัดสุขศึกษาในชุมชนชนบท มีวัตถุประสงค์ของ การศึกษาวิจัย เพื่อวิเคราะห์กระบวนการที่ส่งเสริมการ มีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดสุขศึกษา ศึกษาเงื่อนไข ปัจจัย ที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัด สุขศึกษาในชุมชน และเพื่อศึกษาผลของกระบวนการที่ส่งเสริม การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดสุขศึกษา การศึกษาวิจัยนี้ได้ใช้วิธีการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลหลายวิธีผสมผสานกัน ได้แก่ การสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง การสังเกต และการจัดกลุ่ม สนทนา ผลของการศึกษาวิจัยสรุปได้ดังนี้ กระบวนการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัด สุขศึกษาในชุมชน พบniา การจัดสุขศึกษาเป็นกิจกรรมที่ จำเป็นอย่างยิ่ง เพราะเป็นเรื่องสุขภาพอนามัยและทุกคนต้อง รับผิดชอบร่วมกัน การส่งเสริมให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ทั้งโดยประชาชนในชุมชนและองค์กรภายนอก การส่งเสริมโดย ประชาชนในชุมชนนั้นมีกระบวนการที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของ ประชาชน เป็นการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ระหว่างชาวบ้าน ด้วยกันในเรื่องสุขภาพอนามัย ลักษณะและขั้นตอนการดำเนิน เป็นไปอย่างง่าย ๆ ไม่เป็นทางการ การส่งเสริมให้เกิดการ มีส่วนร่วมเป็นเพียงเฉพาะกลุ่มได้แก่ กลุ่มครอบครัวและ เครือญาติ สำหรับการส่งเสริมโดยองค์กรภายนอกเป็นการจัด สุขศึดษาโดยกระบวนการกลุ่มได้แก่กลุ่มที่สมัครใจเข้ามา ร่วมและมีบทบาทเชื่อมโยงระหว่างชุมชนกับภายนอกชุมชน คือ ผู้นำชุมชนอาสาสมัครสาธารณสุข กระบวนการส่งเสริมเน้นให้ ประชาชนมีส่วนร่วมกิจกรรมการให้สุขศึกษาทุกขั้นตอน โดย จัดการศึกษาให้แก่ประชาชนให้เกิดการเรียนรู้การวิเคราะห์ ปัญหาด้านสุขภาพอนามัยของชุมชน เพื่อให้เกิดความเข้าใจ ปัญหา สาเหตุปัญหาและแนวทางแก้ไขปัญหาด้วยตัวเอง รูปแบบ การให้การศึกษาก็จะใช้วิธีการพูดคุยเสวนาแลกเปลี่ยนความ คิดเห็นและกระตุ้นให้เกิดความคิดวิเคราะห์ การดำเนินการให้สุขศึกษาเน้นให้เกิดความอิสระใน การดำเนินกิจกรรม กลุ่มประชาชนที่เข้ามาดำเนินการให้ สุขศึกษา ต้องมีส่วนร่วมตั้งแต่การมีส่วนร่วมในการคิดและ ตัดสินใจ มีส่วนร่วมในการปฏิบัติงาน มีส่วนร่วมในการรับ ผลประโยชน์ และมีส่วนร่วมในการประเมินผล การที่ให้ประชาชน ได้เข้ามามีส่วนร่วมทุกขั้นตอนทำให้เกิดการเรียนรู้ พัฒนา ศักยภาพของตนเองและชุมชน เป็นแนวทางที่ส่งเสริมให้ ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้นในระยะยาว เงื่อนไขและปัจจัยที่สำคัญและมีผลค่อนข้างมากต่อ การเข้ามามีส่วนร่วมในการให้สุขศึกษาของประชาชน คือ ลักษณะของกิจกรรมการให้สุขศึกษาเป็นการดำเนินกิจกรรมอย่าง ง่าย ๆ ไม่มีความสลับซับซ้อน ในลักษณะการพูดคุยบอกเล่า ระหว่างกัน ประโยชน์ตอบแทนจากการให้สุขศึกษาก็เป็นปัจจัย ที่ทำให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม เพราะการให้สุขศึกษา ได้ส่งผลประโยชน์ตอบแทนที่ชัดเจนและทันทีทางด้านสุขภาพ อนามัย จึงทำให้เกิดการมีส่วนร่วมของประชาชนมากขึ้น ตลอดจนการออกแบบกิจกรรมการให้สุขศึกษาที่มีความยืดหยุ่น และสามารถเกี่ยวพันกับกิจกรรมอื่นได้ จึงสามารถส่งผลต่อ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการให้สุขศึกษาในชุมชน สำหรับปัจจัยภายนอกที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชน ในการให้สุขศึกษา คือ ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ ปัจจัยด้าน สังคม ปัจจัยด้านการเมือง และปัจจัยด้านวัฒนธรรม ถ้า ปัจจัยด้านใดด้านหนึ่งบกพร่องก็จะเป็นตัวกำหนดในการมี ส่วนร่วมของประชาชนในการให้สุขศึกษาในชุมชนได้ ผลของการส่งเสริมให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการ ให้สุขศึกษาในชุมชน จากการดำเนินกิจกรรมการให้สุขศึกษา โดยการส่งเสิรมให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมนั้น กิจกรรม ได้สร้างความพึงพอใจกับประโยชน์ที่ได้รับจากากรดำเนิน กิจกรรมการให้สุขศึกษา ความพึงพอใจที่ได้รับเกิดจากการ ได้รับประสบการณ์การเรียนรู้จากเจ้าหน้าที่ที่เข้ามา ส่งเสริมกิจกรรมทั้งยังได้ประโยชน์ในการแก้ปัญหาและ พัฒนาสุขภาพอนามัยของบุคคล ครอบครัวและชุมชน และส่งผลถึง การเข้ามามีส่วนร่วมของประชาชนในชุมชนมากขึ้นและกิจกรรม การให้สุขศึกษาคงอยู่ในชุมชนระยะยาว