การศึกษาวิจัยในเรื่อง กระบวนการเรียนรู้ทางสังคมที่ ส่งผลต่อการดูแลสุขภาพตนเองของประชาชนในชนบทภาคเหนือ ตอนบน มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึง บริบทของชุมชนและครอบครัว รูปแบบต่าง ๆ ของพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองและกระบวน การเรียนรู้ทางสังคม ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสุขภาพตนเองของ ประชาชนในชนบทภาคเหนือตอนบน วิธีการศึกษาวิจัยเป็นวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธี การเก็บข้อมูลโดยการสังเกตทั้งแบบมีส่วนร่วมและแบบไม่มี ส่วนร่วม การสัมภาษณ์ทั้งที่เป็นแบบทางการและแบบไม่เป็น ทางการ การจัดกลุ่มสนทนา ตลอดจนการศึกษาข้อมูลจาก เอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเรียนรู้ทางสังคม และเอกสารที่เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพตนเอง โดยมีแหล่งใน การเก็บรวบรวมข้อมูลคือผู้นำชุมชน ประชาชน อาสาสมัคร สาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานต่าง ๆ ที่ปฏิบัติงานในชุมชน เป็นต้น โดยใช้ระยะเวลาในการรวบรวม ข้อมูลในภาคสนาม 1 ปี การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีแยกแยะ ข้อมูลออกเป็นหมวดหมู่แล้วนำเสนอผลการวิเคราะห์ด้วยการ บรรยายเชิงวิเคราะห์ ผลการศึกษาวิจัยสรุปได้ดังนี้ กระบวนการเรียนรู้ทางสังคมที่ส่งผลต่อการดูแลสุขภาพ ตนเองของประชาชนในชนบทนั้น มีบริบทของชุมชนเข้ามามีส่วน สัมพันธ์กับกระบวนการเรียนรู้เพื่อการดูแลสุขภาพตนเองของ ประชาชนในชุมชน โดยเฉพาะการเรียนรู้ในรูปแบบที่ไม่เป็น ทางการ โดยจะมีแหล่งเรียนรู้ที่มีทั้งภายในชุมชนเอง อาทิเช่น ระบบเครือญาติ เพื่อนบ้าน หมอพื้นบ้าน ขนบธรรมเนียมประเพณี และมีแหล่งเรียนรู้ที่นำข่าวสารความรู้ที่มาจากภายนอกชุมชน ซึ่งอาจจะผ่านประชาชนที่เป็นอาสาสมัครหรือสมาชิกขององค์กร ด้านสาธารณสุขต่าง ๆ ตลอดจนมีโอกาสได้ติดต่อสื่อสาร การ คมนาคมกับคนภายนอกชุมชนและจากสื่อมวลชนต่าง ๆ ซึ่งจะทำ ให้เกิดรูปแบบของพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองทั้งก่อนการ เจ็บป่วย ระหว่างการเจ็บป่วยและหลังการเจ็บป่วยที่แตกต่างกัน โดยพฤติกรรมก่อนการเจ็บป่วยจะมีทั้งรูปแบบของการปฏิบัติตัว เพื่อป้องกันโรคและรูปแบบของพฤติกรรมที่ไม่ได้ป้องกันโรค โดยเฉพาะแต่ผลของการปฏิบัตินั้นสามารถที่จะป้องกันโรคได้ เมื่อมีอาการเจ็บป่วยไม่สบายประชาชนก็จะมีพฤติกรรมระหว่าง การเจ็บป่วยที่อาจจะเริ่มตั้งแต่การไม่ปฏิบัติสิ่งใดเลย ปล่อย ให้หายไปเอง การปฏิบัติตัวด้วยวิธีการต่าง ๆ โดยไม่ใช้ยา การรักษาโดยการใช้ยาทั้งจากการซื้อยากินเอง การใช้ยา สมุนไพร การไปรับการรักษาพยาบาลกับบุคลากรทางการแพทย์ และสาธารณสุขทั้งจากภาครัฐและของเอกชนหรือการรักษาแบบ พื้นบ้านด้วยพิธีกรรมและทางไสยศาสตร์ ซึ่งพฤติกรรมการดูแล สุขภาพตนเองระหว่างการเจ็บป่วยของประชาชนนี้ ส่วนใหญ่จะ เข้ารับการรักษาตามระบบการแพทย์แผนปัจจุบันก่อน เมื่อผล ของการรักษาไม่ได้ผลหรือ ล่าช้า ประชาชนก็จะกลับมาสู่ สังคมการเรียนรู้จากภูมิปัญญาดั้งเดิมที่มีอยู่ในท้องถิ่น ทั้ง ในด้านพุทธศาสตร์ ไสยศาสตร์ ตลอดจนกายภาพบำบัด ที่มี ใช้อยู่ในชุมชนรับไปปฏิบัติควบคู่ไปกับการรักษาแบบแพทย์แผน ปัจจุบัน และเมื่อประชาชนหายเป็นปกติแล้ว ประชาขนก็จะมี พฤติกรรม หลังการเจ็บป่วยที่มีตั้งแต่การปฏิบัติตัวตามปกติ เหมือนกันกับก่อนการเจ็บป่วย การปฏิบัติตัวโดยวิธีต่าง ๆ โดยไม่ใช้ยาหรือการรักษาตัวเองต่ออีกระยะหนึ่งจนกว่าจะ มั่นใจว่าร่างกายสมบูรณ์ แข็งแรงเหมือนเดิม โดยพฤติกรรม การดูแลสุขภาพตนเองของประชาชนในระยะต่าง ๆ นี้ ก็จะ เป็นตัวแบบของการเรียนรู้ทางสังคมที่สำคัญของประชาชนต่อไป