การศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาแบบกึ่งทดลอง มี วัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความรู้และการปฏิบัติตัว ก่อน และหลังการใช้คู่มือการปฏิบัติของมารดาหลังคลอด และหา ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้กับการปฏิบัติตัวของมารดาหลัง คลอด กลุ่มตัวอย่างเป็นมารดาหลังคลอดครรภ์แรกจาก โรงพยาบาลแม่และเด็ก ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพ เขต 10 จังหวัด เชียงใหม่ จำนวน 20 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ความรู้และการปฏิบัติ และคู่มือ การปฏิบัติของมารดาหลังคลอด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ พรรณา ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละและค่าเฉลี่ยเลขคณิต ทดสอบสมมติฐานโดยใช้ การทดสอบของวิลคอซอล และสหสัมพันธ์ ของเพียร์สัน ผลการศึกษามีดังนี้ 1. กลุ่มตัวอย่างมีความรู้และการปฏิบัติตัวถูกต้อง มากขึ้น หลังจากการใช้คู่มือการปฏิบัติของมารดาหลังคลอด 2. คะแนนความรู้และคะแนนการปฏิบัติตัว หลังใช้คู่มือ การปฏิบัติของมารดาหลังคลอดมีค่าสูงขึ้นและมีความแตกต่าง กับคะแนนก่อนการใช้คู่มือ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) ยกเว้นการปฏิบัติในเรื่อง การทำงานของมารดาหลังคลอดและ การดูแลการนอนหลับของทารก 3. คะแนนความรู้และคะแนนการปฏิบัติตัว ก่อนและหลัง ใช้คู่มือการปฏิบัติของมารดาหลังคลอด มีความสัมพันธ์กัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) ในหมวดการดูแลตนเอง ของมารดาเรื่อง การพักผ่อน การรับประทานอาหาร การดูแล ความสะอาด การปฏิบัติเมื่อมีอาการผิดปกติ และหมวดการดูแล ทารกเรื่อง การดูแลความสะอาดร่างกาย การให้นมและการดูแล เมื่อมีอาการผิดปกติ