การศึกษาวิเคราะห์เรื่อง ความคิดทางการเมือง ในสุตตันตปิฎก มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ได้รับความรู้ ความเข้าใจในเรื่องรัฐ ผู้ปกครอง ผู้ใต้ปกครอง ระบอบการปกครอง อำนาจในการปกครอง ในทัศนะของพระพุทธศาสนา เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับสร้างทฤษฎีการเมืองแบบพุทธ สำหรับประยุกต์ใช้แก้ปัญหาการเมืองในสังคมไทยปัจจุบัน จากการศึกษาพบว่าความคิดทางการเมืองในสุตตันตปิฎก มีปรากฏเด่นชัดใน 2 พระสูตรหลัก คือ อัคคัญญสูตร และจักกวัตติสูตร ในอัคคัญญสูตร มีการนำเสนอเกี่ยวกับ ทฤษฎีกำเนิดสังคม รัฐ และผู้ปกครอง ซึ่งมีประเด็นสำคัญ ที่การหักล้างทฤษฎีเรื่องวรรณะตามความเชื่อของ ลัทธิพราหมณ์ว่าแท้จริงแล้วระบบวรรณะเกิดจากการที่คนใน สังคมแบ่งงานกันทำ พระพุทธเจ้าได้ทรงนำเอาหลักเหตุผลใน ประวัติศาสตร์มาเป็นข้อหักล้าง นอกจากนั้นในอัคคัญญสูตร ยังวิเคราะห์ให้เห็นถึงปรัชญาสังคมในแง่ของการวัดคุณค่า ของความเป็นมนุษย์ว่าการกระทำ (กรรม) ของมนุษย์เป็นสิ่ง วัดคุณค่าของบุคคล ซึ่งไม่ใช่ชาติกำเนิดดังลัทธิพราหมณ์ เข้าใจ ตลอดจนมีการนำเสนอทฤษฎีสัญญาประชาคมเชิงพุทธ อีกด้วย ส่วนในจักกวัตติสูตรเป็นการนำเสนอที่มาของอำนาจ ผู้ปกครอง ซึ่งสรุปแล้วก็คือ "ธรรม" และยังได้เสนอรูปแบบ ของธรรมิกรัฐ อันเป็นตัวอย่างให้ผู้ปกครองรัฐต่าง ๆ ปฏิบัติตาม ธรรมิกรัฐนั้นเป็นผลมาจากการที่ผู้ปกครอง ปฏิบัติธรรม สำหรับพระสูตรอื่น ๆ ดังที่ได้ยกมาเป็นเพียง เพื่อสนับสนุนความคิดในพระสูตรหลัก 2 ประสูตรนี้เท่านั้น ดังจะเห็นได้ว่าพระพุทธศาสนาได้ให้ความสำคัญแก่ผู้ปกครอง เป็นอย่างมาก ดังนั้นจึงมีหลายพระสูตรที่กล่าวถึง "ธรรม" สำหรับนักปกครองในรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นทศพิธราชธรรม จักรวรรดิวัตรธรรม ราชสังคหวัตถุ ฯลฯ แต่เนื่องจากคำสอน ในทางพระพุทธศาสนาเป็นเรื่องของศาสนาและจริยธรรม จึงไม่ได้กล่าวถึงสิทธิเสรีภาพที่เกี่ยวข้องกับการเมือง โดยตรง แต่เน้นเรื่องการใช้สิทธิขั้นพื้นฐานของบุคคล ว่าต้องอยู่ในขอบข่ายของศิลห้า และได้ตรัสเกี่ยวกับ เสรีภาพด้วยการห้ามมีทาส ตลอดจนการแนะนำให้ใช้หลักเหตุผล ในการพิจารณาตัดสินปัญหาในเรื่องต่าง ๆ โดยปราศจากสิ่ง ครอบงำหรืออคติ จากการศึกษาวิเคราะห์ความคิดทางการเมือง ในสุตตันตปิฎก อาจกล่าวโดยสรุปได้ว่าไม่ว่าจะเป็นรูปแบบ การปกครอง ผู้ปกครอง อำนาจในการปกครอง สิทธิเสรีภาพ หรือความเสมอภาค ในทัศนคติของพระพุทธศาสนามีเป้าหมาย คือ สร้างสรรค์ประโยชน์สูงสุดให้แก่ประชาชน โดยที่ไม่จำกัด รูปแบบ วิธีการปกครอง เพื่อความสงบสุขอันจะบังเกิดขึ้นแก่ ประชาชน ผู้เป็นผู้ปกครอง และผู้ใต้ปกครอง