การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างสมการพยากรณ์ ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อเดือนที่ดีที่สุด ของอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ โดยเลือกพิจารณาสาระอุตุนิยมวิทยา ที่มีผลกระทบต่อปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยจำนวน 8 ตัว ซึ่งรวบรวม ข้อมูลจากกองภูมิอากาศวิทยา กรมอุตุนิยมวิทยาสำนักนายก รัฐมนตรี ของสถานีตรวจอากาศอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ตั้งแต่ พ.ศ.2522 ถึง พ.ศ.2533 เป็นจำนวน 144 เดือน จากข้อมูลสาระอุตุนิยมวิทยา รวมทั้งปริมาณน้ำฝน เฉลี่ยที่นำมาวิเคราะห์เป็นข้อมูลอนุกรมเวลา ให้ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระหว่างกันสูง ทำให้เกิด ปัญหา Muticollinearlity ค่าสัมประสิทธิ์การประมาณค่าใน สมการพยากรณ์ถดถอยพหุขาดความแม่นยำ จึงได้ขจัดอิทธิพลของ ฤดูกาลออกจากสาระอุตุนิยมวิทยา โดยวิธีอัตราส่วนต่อการ เคลื่อนที่เฉลี่ย 4, 5 และ 12 สาระอุตุนิยมที่ขจัดฤดูกาล แล้วนำมาเปรียบเทียบเพื่อเลือกข้อมูลที่เหมาะสมโดยวิธีการ วิเคราะห์ค่าสหสัมพันธ์พร้อมทั้งวิเคราะห์ถดถอยพหุโดยวิธี เลือกทุก ๆ ตัวแปรถดถอย ผลการวิเคราะห์ที่ได้ คือสาระ อุตุนิยมวิทยาที่ขจัดฤดูกาลโดยวิธีอัตราส่วนต่อการ เคลื่อนที่เฉลี่ย 4 เป็นข้อมูลที่เหมาะสม และสมการถดถอย พหุที่ดีที่สุดประกอบด้วยสาระอุตุนิยมวิทยา ซึ่งเป็นค่า เฉลี่ยต่อเดือนของอุณหภูมิ ปริมาณความชื้นสัมพัทธ์ อุณหภูมิจุดน้ำค้าง และจำนวนเมฆ เนื่องจากปริมาณน้ำฝน เปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลจึงสร้างตัวแปรหุ่นของฤดูกาล และนำ ตัวแปรหุ่นฤดูกาลเข้าในสมการถดถอยพหุอีกครั้ง เพื่อสร้าง สมการพยากรณ์ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยตามฤดูกาลของประเทศไทย ข้อมูลสาระอุตุนิยมวิทยาที่ขจัดฤดูกาลแล้ว นำมาศึกษา เพื่อดูความสัมพันธ์ของสาระอุตุนิยมวิทยาที่มีผลต่อปริมาณ น้ำฝนเฉลี่ยโดยวิธีการวิเคราะห์เส้นโยง จากแผนภาพสมมติฐาน เส้นโยงที่ศึกษางานวิจัยทางภูมิศาสตร์ ได้แยกศึกษาเป็นการ วิเคราะห์อิทธิพล อิทธิพลทางตรง และอิทธิพลทางอ้อม ผลการ วิเคราะห์สรุปได้ดังนี้ ผลกระทบของสาระอุตุนิยมวิทยา ที่มีผลกระทบต่อปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยเรียงลำดับจากมากที่สุด ไปหาน้อย คือ อุณหภูมิจุดน้ำค้าง ปริมาณความชื้นสัมพัทธ์ อุณหภูมิ และจำนวนเมฆ อิทธิพลทางตรงของสาระอุตุนิยมวิทยา ต่อปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยเรียงลำดับจากมากที่สุดไปหาน้อย คือ ค่าเฉลี่ยต่อเดือนของอุณหภูมิจุดน้ำค้าง ปริมาณความชื้น สัมพัทธ์ อุณหภูมิ และจำนวนเมฆ ส่วนอิทธิพลทางอ้อมของสาระ อุตุนิยมวิทยาต่อปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยเรียงลำดับจากมากที่สุด หาน้อย คือ ค่าเฉลี่ยต่อเดือนของปริมาณความชื้นสัมพัทธ์ อุณหภูมิจำนวนเมฆ และ อุณหภูมิจุดน้ำค้าง จากนั้นได้ทำการ เปรียบเทียบค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ที่ได้จากข้อมูล การวิจัย กับค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ที่คำนวณได้จาก รูปแบบสมมติฐานแสดงอิทธิพลที่มีต่อปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย สรุปได้ว่าข้อมูลจากสภาพปรากฏการณ์ที่เป็นจริงมีความ สอดคล้องกับทฤษฎีทางภูมิศาสตร์ ในการพยากรณ์ค่าปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อเดือนล่วงหน้า ได้นำค่าเฉลี่ยต่อเดือนของอุณหภูมิ ปริมาณความชื้นสัมพัทธ์ จำนวนเมฆ และอุณหภูมิจุดน้ำค้างที่ยังไม่ได้ขจัดฤดูกาล มาสร้างรูปแบบพยากรณ์ตามวิธีการของบ๊อกซ์ และเจนกินส์ โดยกำหนดรูปแบบการวิเคราะห์ถดถอยรวมการเฉลี่ยเคลื่อนที่ คือ ARIMA(0,1,2,) ((0,1,1,)(,12)) , ARIMA(0,1,1) ((0,1,1)(,12)) , ARIMA(0,1,1) ((0,1,1)(,12)) และ ARIMA(0,1,1) ((0,1,1)(,12)) ตามลำดับ จากนั้นตรวจสอบค่า สหสัมพันธ์ในตัวเองความคลาดเคลื่อนของรูปแบบที่กำหนดขึ้น ผลที่ได้คือ ค่าสหสัมพันธ์ในตัวเองความคลาดเคลื่อนทั้ง 4 รูปแบบที่กำหนดขึ้นไม่ต่างจาก 0 อย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งสรุปได้ว่ารูปแบบพยากรณ์ที่กำหนดขึ้นเหมาะสมทั้ง 4 รูปแบบ จากนั้นได้พยากรณ์ค่าสาระอุตุนิยมวิทยา ทั้ง 4 ตัวจากรูปแบบถดถอยรวมการเฉลี่ยเคลื่อนที่ ที่เลือกได้ จากสมการถดถอยพหุที่ดีที่สุดค่าพยากรณ์ที่ได้ สอดคล้องกับทฤษฎีและความรู้ทางภูมิศาสตร์ของจังหวัด เชียงใหม่ ถึงการเปลี่ยนแปลงการปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยในแต่ละ ฤดูกาล เมื่อแทนค่าสาระอุตุนิยมวิทยาที่พยากรณ์จากรูปแบบ ถดถอยรวมการเฉลี่ยเคลื่อนในสมการพยากรณ์ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย ต่อเดือน ทำให้ได้ค่าปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยล่วงหน้าของอำเภอ เมือง จังหวัดเชียงใหม่ ในอนาคตอีกด้วย