การวิจัยเรื่องการศึกษาเปรียบเทียบกลยุทธการส่งเสริม การปลูกและผลิตกาแฟอราบีก้าของโครงการพัฒนาที่สูง ไทย-นอรเว และโครงการพัฒนาเขตพื้นที่สูงไทย-ออสเตรเลีย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบผลที่เกษตรกรได้รับ จากกลยุทธการส่งเสริมของโครงการพัฒนาที่สูงที่แตกต่างกัน และศึกษาปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ในการปลูกและผลิตกาแฟ อราบีก้าบนที่สูง ประชากรที่ศึกษาครั้งนี้ ได้แก่ เกษตรกรชาวเขา เผ่าเย้าที่มีการปลูกกาแฟอราบีก้าในเขตพื้นที่ แม่ส้าน-ผาแดง และเขตแม่ซ้ายทุกราย จำนวน 132 ตัวอย่าง ข้อมูลที่ได้มาจากการสัมภาษณ์ นำมาวิเคราะห์โดยใช้ค่า สถิติต่าง ๆ คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และวิเคราะห์หาความแตก ต่างกันโดยใช้ t-test กลยุทธการส่งเสริมการปลูกและผลิตกาแฟของทั้ง 2 โครงการ มีความแตกต่างกันในด้านวิธีการส่งเสริม (อิงประชากรเป็นหลัก โดยการวางแผนจากเบื้องล่าง หรือ การวางแผนจากเบื้องบนโดยยึดเอาความเห็นของเจ้าหน้าที่ ส่งเสริมเป็นหลัก เจ้าหน้าที่ปฏิบัติงาน (เจ้าหน้าที่ของ รัฐหรือลูกจ้างโครงการ) ถาวรภาพของโครงการ (ถาวรหรือ ไม่ถาวร) และระบบการปลูกพืช (การปลูกพืชหลายชนิด หรือแบบพืชเดี่ยว) ผลการวิจัยโครงการพัฒนาเขตพื้นที่สูงไทย-ออสเตรเลีย พบว่าชาวเขาเผ่าเย้าส่วนใหญ่มีอายุเฉลี่ย 36 ปี ส่วนมาก ไม่สามารถอ่านและเขียนหนังสือไทยได้ สมาชิกในครัวเรือน เฉลี่ย 7 คน เป็นแรงงานเกษตร เฉลี่ย 2 คน มีพื้นที่ การเกษตรของครัวเรือน เฉลี่ย 19 ไร่ พื้นที่ที่ปลูกกาแฟ ที่ได้ผลผลิตแล้วเฉลี่ย 0.79 ไร่ ระยะเวลาเดินทางจากบ้าน ถึงแปลงปลูกกาแฟเฉลี่ย 15 นาที เกษตรกรมีประสบการณ์ในการ ปลูกกาแฟเฉลี่ย 4 ปี เกษตรกรส่วนใหญ่ไม่เคยเข้ารับการ ฝึกอบรมเกี่ยวกับการผลิตกาแฟในรอบปีที่ผ่านมา การตัดสินใจ ปลูกกาแฟเห็นว่ากาแฟเป็นพืชที่ปลูกและดูแลรักษาง่าย มีความต้องการความรู้เพิ่มเติมด้านการตัดแต่งกิ่งหลังการ เก็บเกี่ยวผลผลิต เกษตรกรส่วนใหญ่มีการติดต่อแหล่งความรู้ เกี่ยวกับการปลูกกาแฟได้แก่หน่วยงานของรัฐบาล ส่วนเกษตรกรโครงการพัฒนาที่สูงไทย-นอรเว พบว่า ชาวเขาเผ่าเย้ามีอายุเฉลี่ย 35 ปี เกษตรกรส่วนใหญ่อ่านและ เขียนหนังสือไทยไม่ได้ มีสมาชิกในครัวเรือนเฉลี่ย 7 คน เป็นแรงงานเกษตรเฉลี่ย 3 คน มีพื้นที่ทำการเกษตรเฉลี่ย 15 ไร่ สวนกาแฟที่ให้ผลผลิตแล้วเฉลี่ย 5.50 ไร่ ระยะเวลา เดินทางจากบ้านถึงแปลงปลูกกาแฟเฉลี่ย 20 นาที เกษตรกรมี ประสบการณ์ในการปลูกกาแฟเฉลี่ย 7 ปี เกษตรกร ร้อยละ 52.22 มีการอบรมเกี่ยวกับการผลิตกาแฟในปีที่ผ่านมา เกษตรกร มีความต้องการความรู้เพิ่มเติมด้านการตัดแต่งกาแฟ การใช้ สารเคมีป้องกันศัตรูกาแฟ เกษตรกรทั้งหมดมีการติดต่อแหล่ง ความรู้อื่นที่เกี่ยวข้องกับการปลูกกาแฟได้แก่ หน่วยงาน ของรัฐบาล เพื่อนบ้าน ผลจากการใช้กลยุทธของทั้ง 2 โครงการ ได้ใช้ปัจจัย 5 ตัวในการวัด คือ ผลผลิต รายได้ การยอมรับ ทัศนคติ และการมีส่วนร่วมในการผลิตกาแฟ ผลปรากฏว่า ผลผลิต รายได้ และการยอมรับของเกษตรกรชาวเขาเผ่าเย้าแต่ละโครงการมีความ แตกต่างกันอย่างมียัยสำคัญทางสถิติ ส่วนทัศนคติและการมี ส่วนร่วมของเกษตรกรที่มีต่อการส่งเสริมปลูกกาแฟของทั้ง 2 โครงการ ไม่มีความแตกต่างกันในทางสถิติ ปัญหาของชาวเขาเผ่าเย้าในการปลูกและผลิตกาแฟอราบีก้า ของทั้ง 2 โครงการได้แก่ ศัตรูพืช (ราดำ ราสนิม หนอนเจาะลำต้น เพลี้ยหอย) วัชพืช แรงงานไม่พอเพียง ปัจจัยการผลิตไม่พอเพียง ระบบตลาดที่ไม่คงที่ การขาดน้ำใน ฤดูแล้ง ขาดคำแนะนำที่เหมาะสมในระยะเวลาที่จำเป็น เช่น การป้องกันศัตรูกาแฟ การทำสารกาแฟ และการตัดแต่งกิ่งกาแฟ