การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาข้อมูล พื้นฐานทั่วไปด้านบุคคล เศรษฐกิจ และสังคม การมีส่วนร่วม ของเกษตรกรในการอนุรักษ์ทรัพยกรน้ำเพื่อการเกษตร และความ สัมพันธ์ระหว่างข้อมูลพื้นฐานทั่วไป ด้านบุคคล เศรษฐกิจ และสังคม กับการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการอนุรักษ์ ทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตร ในจังหวัดลำพูน ประชากรที่ทำการศึกษาประกอบด้วย หัวหน้าครัวเรือน เกษตรกร หรือตัวแทนในจังหวัดลำพูน ที่ได้จากการสุ่ม ตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Sampling) และการสุ่มอย่างง่าย (Simple random sampling) มีจำนวน ทั้งสิ้น 110 คน และเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบส้มภาษณ์ การประมวลผลด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์ โปรแกรมสถิติสำเร็จรูป SPSS/PC(+) เพื่อนำมาวิเคราะห์ค่าทางสถิติ เช่น ค่า ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าต่ำสุด ค่าสูงสุด ค่าอันดับ และการทดสอบสมมติฐาน ใช้ค่าไคสแควร์ (Chi-square Test) และการทดสอบค่าสัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน (Pearson Product Moment Correlation Coefficient) ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 46.27 ปี การศึกษาส่วนใหญ่ มีระดับการศึกษาชั้นประถมปีที่ 4 รายได้โดยไม่หักค่าใช้ จ่ายใด ๆ ทั้งสิ้น (ไม่รวมต้นทุนการผลิต) เฉลี่ย 39,326. 67 บาทต่อปี พื้นที่ถือครองเฉลี่ย 5.42 ไร่ ซึ่งส่วนใหญ่ เป็นที่ดินของตนเอง สมาชิกในครัวเรือนเฉลี่ย 3.97 คน และ เกษตรกร กลุ่มตัวอย่างมากกว่าครึ่งหนึ่ง มีตำแหน่ง ทางสังคม นอกจากนั้น ด้านการได้รับข้อมูลข่าวสารของ เกษตรกรกลุ่มตัวอย่าง ได้รับจากโทรทัศน์ และเพื่อนบ้าน มากที่สุด ด้านความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการอนุรักษ์ ทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตรนั้น เกษตรกรกลุ่มตัวอย่าง มากกว่าครึ่งหนึ่งมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับสูง สำหรับการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการอนุรักษ์ ทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตร ตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ พบว่า อยู่ในระดับต่ำ โดยเมื่อแยกพิจารณาขั้นตอนของการมีส่วน ร่วมพบว่า เกษตรกรมีส่วนร่วมในการปรึกษาหารือ การประ สานงาน การดำเนินการและการรับผลประโยชน์อยู่ในระดับ ต่ำเช่นเดียวกัน แต่เมื่อพิจารณาโดยอาศัยฐานคะแนนค่าเฉลี่ย (Mean) ของกลุ่มเกษตรกร ปรากฏว่า ขั้นตอนการมีส่วนร่วม ในการดำเนินการและการรับผลประโยชน์อยู่ในระดับสูงกว่า ค่าคะแนนเฉลี่ย และในทางตรงกันข้าม ขั้นตอนการมีส่วนร่วม ในการปรึกษาหารือและการประสานงานอยู่ในระดับค่าเฉลี่ย และต่ำกว่าเกณฑ์คะแนนค่าเฉลี่ย ผลการทดสอบสมมติฐาน พบว่า อายุ รายได้ของครัวเรือน พื้นที่ถือครอง สมาชิกในครัวเรือน ตำแหน่งทางสังคม การได้ รับข้อมูลข่าวสาร และความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการ อนุรักษ์ทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตร มีความสัมพันธ์กับการ มีส่วนร่วมของเกษตรกรในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำเพื่อ การเกษตร ยกเว้น เพศ และระดับการศึกษา ไม่มีความสัมพันธ์ กับการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ เพื่อการเกษตร ปัญหาอุปสรรคในการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการ อนุรักษ์ทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตรเรียงตามลำดับดังนี้ เกษตรกรขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีการอนุรักษ์ ทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตร การใช้น้ำผิดประเภท การขาด ความตระหนักถึงภัยที่จะเกิดขึ้นจากการขาดแคลนน้ำเพื่อ การเกษตร การขาดความช่วยเหลือในเรื่องของการจัดสร้าง แหล่งน้ำเพื่อเก็บไว้ใช้เพื่อการเกษตร และขาดองค์กรกลุ่ม ผู้อนุรักษ์น้ำ เกษตรกรกลุ่มตัวอย่างได้เสนอแนะว่า ให้ หน่วยงานที่มีหน้าที่เกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ เพื่อการเกษตรได้เผยแพร่ความรู้ให้แก่เกษตรกรเกี่ยวกับ การใช้น้ำเพื่อการเกษตร และควรให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สนับสนุนให้เกษตรกรจัดตั้งองค์กรกลุ่มผู้ใช้น้ำเพื่อให้ สามารถเข้ามามีส่วนร่วมในทุก ๆ ขั้นตอน การศึกษาวิจัยในครั้งนี้มีข้อเสนอแนะให้หน่วยงาน และผู้ที่เกี่ยวข้องพัฒนาระบบการให้ข้อมูลข่าวสาร ให้เป็น ไปอย่างมีประสิทธิภาพและแพร่หลาย โดยเน้นที่แหล่งข้อมูล ข่าวสารที่สำคัญ เช่น สื่อประเภทมวลชน ได้แก่ โทรทัศน์ วิทยุ และสื่อประเภทบุคคล ได้แก่ เพื่อนบ้าน และเจ้า หน้าที่ของรัฐ เพื่อให้เกษตรกรตระหนักในการอนุรักษ์ ทรัพยกรน้ำเพื่อการเกษตรมากยิ่งขึ้น