การศึกษาค้นคว้าครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษาปัญหาและแนวทางแก้ไข ปัญหาการจัดทำธรรมนูญโรงเรียนและเปรียบเทียบปัญหาการจัดทำธรรมนูญโรงเรียนของ โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัด ในภาคตะวันออก โดย จำแนกตามขนาดของโรงเรียนที่ตั้งของโรงเรียน และสถานภาพในการดำรงตำแหน่ง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้าครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหารโรงเรียน จำนวน 127 คน ครูที่เป็นกรรมการ จำนวน 127 คน และผู้ปกครองนักเรียนที่เป็น กรรมการ จำนวน 127 คน รวม 381 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เกี่ยวกับปัญหาการจัดทำธรรมนูญโรงเรียน เป็นแบบสอบถามมาตรส่วนประมาณค่า และ แนวทางแก้ไขปัญหาการจัดทำธรรมนูญโรงเรียน เป็นแบบจัดลำดับความสำคัญ สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ คะแนนเฉลี่ย ความเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที และ การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว ~bผลการศึกษาค้นคว้า พบว่า~b 1. ปัญหาการจัดทำธรรมนูญโรงเรียนของโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงาน การประถมศึกษาจังหวัด ในภาคตะวันออกโดยรวมและจำแนกตามขนาดของโรงเรียน ที่ตั้ง ของโรงเรียน และสถานภาพในการดำรงตำแหน่ง อยู่ในระดับปานกลาง 2. ปัญหาการจัดทำธรรมนูญโรงเรียนของโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงาน การประถมศึกษาจังหวัด ในภาคตะวันออก จำแนกตามขนาดของโรงเรียน ที่ตั้งของ โรงเรียน และสถานภาพในการดำรงตำแหน่ง แตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ยกเว้นในชั้นเตรียมการ และชั้นจัดทำ จำแนกตามที่ตั้งของโรงเรียน แตกต่างกันอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) โดยปัญหาขั้นเตรียมการและขั้นจัดทำ ในเขตเทศบาลมี ปัญหามากกว่านอกเขตเทศบาล 3. แนวทางแก้ไขปัญหาการจัดทำธรรมนูญโรงเรียนของโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัด ในภาคตะวันออก พบว่า ในขั้นเตรียมการ ควรจัดประชุมชี้แจงทำความเข้าใจเกี่ยวกับธรรมนูญโรงเรียน ในขั้นจัดทำ ควรสำรวจ ความคิดเห็นหรือความต้องการของชุมชน บุคคล องค์กรต่าง ๆ เพื่อกำหนดความดาดหวัง ในขั้นนำไปสู่การปฏิบัติ ควรจัดให้มีการประชุมซักซ้อมความเข้าใจอย่างต่อเนื่อง และในขั้นการปรับปรุงแก้ไข ประชุมปรึกษาหารือเมื่อพบปัญหาและอุปสรรค