การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์พระราชดำรัสในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ โดยศึกษาพระราชดำรัสที่ทรงพระราขทานเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพ.ศ. 2548 โดยแบ่งเป็น 4 ปริบททางการเมือง ได้แก่ ปริบทแรกสมัยรัฐบาลจอมพลสฤษดิ์ ธนรัชต์จนถึง เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ปริบทที่สองสมัยรัฐบาลนายสัญญา ธรรมศักดิ์ จนถึง เหตุการณ์16 ตุลาคม 2519 ปริบทที่สามสมัยหลังเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 จนถึง รัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ และปริบทที่สี่สมัยรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง โดยสึกษาจากเอกสารของสำนักราชเลขาธิการ และเอกสารอื่นๆ วิธีการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงประวัติศาสตร์ควบคู่ไปกับการวิเคราะห์ตัวบท ผลการวิจัยพบว่า แนวคิดสำคัญของพระราชดำรัสในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษนั้น มีสัดส่วนและประเด็นที่แตกต่างกันตามปริบทของบ้านเมือง โดยพระราชดำรัสทั้งหมดตั้งแต่ พ.ศ. 2510-2548 นั้น มีสัดส่วนของแนวคิดสำคัญเรียงตามลำดับดังนี้พระราชกรณียกิจ ร้อยละ 30.93 คุณธรรม ร้อยละ 27.84 เหตุการณ์บ้านเมือง ร้อยละ 14.42 สถาบันพระมหากษัตริย์ ร้อยละ 10.31 สถาบันชาติ และสถาบันศาสนา ร้อยละ 4.12 ในด้านกลวิธีการสื่อสารนั้น สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถทางมีกลวิธีในการสื่อสารแนวคิดสำคัญอย่างมีวาทศิลป์โดยทรงใช้วิธีการที่หลากหลาย ทรงใช้การสื่อสารที่บางส่วนเน้นอารมณ์ และบางส่วนอ้างอิง ซึ่งถือเป็นการสื่อสารแบบผสมผสาน เพื่อให้เกิดความเหมาะสมตามปริบทบ้านเมือง สรุปได้ว่าพระราชดำรัสของพระองค์ เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา สะท้อนให้เห็นถึงพระปรีชาสามารถทางด้านวาทศิลป์ และบทบาทหน้าที่ของพระองค์ ซึ่งเปลี่ยนแปลงสอดคล้องไปตามปริบทของบ้านเมืองได้อย่างเหมาะสม สมเป็นราชินีนักปกคลอง แห่งระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข อย่างแท้จริง