วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาความเป็นมา การเคลื่อนไหวและการปรับตัวของขบวนการคอมมิวนิสต์ในเขตภูพาน และผลกระทบของขบวนการคอมมิวนิสต์ที่มีต่อวิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่นในเขตภูพานในช่วง พ.ศ. 2504 - 2525 จากการศึกษาพบว่า การต่อสู้ของขบวนการคอมมิวนิสต์ในเขตภูพานเกิดจากปัญหาความยากจนและปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับประชาชนในท้องถิ่น พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทสไทยได้ชี้ให้ชาวนาเห็นถึงปัญหาที่เกิดขึ้นและเสนอทางออกด้วยการเข้าร่วมการปฏิวัติ จากการปราบปรามของรัฐบาลทำให้ขบวนการคอมมิวนิสต์ในเขตภูพานต้องใช้รูปแบบการเคลื่อนไหวแบบ"ป่านำบ้าน" ด้วยลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภูพานเอื้อต่อการเคลื่อนไหวของขบวนการคอมมิวนิสต์ทำให้การเคลื่อนไหวขยายตัวไปอย่างกว้างขวาง แต่ขณะเดียวกันรัฐบาลก็สามารถเข้ามาปราบปรามได้ง่ายเช่นกัน ในช่วงที่มีการต่อสู้ด้วยกำลังอาวุธระหว่างฝ่ายคอมมิวนิสต์กับรัฐบาลในเขตภูพาน ระหว่าง พ.ศ. 2508 - 2525 ขบวนการคอมมิวนิสต์ก็อาศัยป่าเขาและการสนับสนุนจากประชาชนในท้องถิ่นทำการสู้รบกับกองกำลังฝ่ายรัฐบาลจนสามารถสร้างผลสะเทือนต่อการปกครองของรัฐบาลในพื้นที่แถบนั้นได้ในระดับหนึ่ง แต่จากปัจจัยทั้งภายนอกและภายในขบวนการที่สำคัญคือ ความขัดแย้งภายในขบวนการคอมมิวนิสต์ไทยที่เกิดขึ้นในทศวรรษ 2520 ทำให้การต่อสู้ของขบวนการคอมมิวนิสต์ในเขตภูพานสิ้นสุดลงใน พ.ศ. 2525