วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาบทบาทของย่านการค้าศูนย์กลางเมืองนครสวรรค์ โดยมีประเด็นในการศึกษา 1) ศึกษาพัฒนาการทางกายภาพและเศรษฐกิจของย่านการค้า 2) ศึกษาลักษณะและรูปแบบทางการค้าของย่านการค้า 3) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อบทบาทของย่านการค้า 4) เสนอแนะแนวทางในการพัฒนาย่านการค้าศูนย์กลางเมืองนครสวรรค์เพื่อรองรับบทบาทในอนาคต จากการศึกษาพบว่าย่านการค้าศูนย์กลางเมืองมีพัฒนาการเกิดขึ้นพร้อม ๆ กับการตั้งถิ่นฐานของเมืองนครสวรรค์ ปัจจัยที่ส่งผลต่อบทบาทในแต่ละช่วงเวลา คือ การพัฒนาเส้นทางคมนาคม ส่วนลักษณะกิจกรรมทางเศรษฐกิจ พบว่า ในปัจจุบันมีบทบาทด้านการค้าในระดับชุมชนในสินค้าบริโภคและระดับเมืองในสินค้าอุปโภค โดยมีรูปแบบกิจกรรมการค้าแบบดั้งเดิม คือ มีตลาดสดเป็นศูนย์กลางโดยมีร้านค้าตั้งอยู่โดยรอบอย่างหนาแน่น จากความแออัดของพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่ทรุดโทรมทำให้เกิดการขยายตัวของย่านการค้าไปสู่พื้นที่ชานเมือง ซึ่งสามารถดึงดูดคนและกิจกรรมออกไปจากย่านการค้าศูนย์กลางเมือง ถือเป็นการลดบทบาทและความสำคัญลง ส่งผลให้สภาพเศรษฐกิจซบเซา ผลจากการศึกษานำมาสู่แนวทางการพัฒนาย่านการค้าศูนย์กลางเมืองนครสวรรค์ประกอบด้วย1.) ด้านกายภาพ โดยการปรับปรุงสภาพอาคารร้านค้าให้มีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่เหมาะสม การปรับพื้นที่ว่างให้สามารถใช้ประโยชน์ตามศักยภาพที่มีอยู่ และการปรับปรุงเส้นทางสัญจร 2.) ด้านเศรษฐกิจโดยส่งเสริมกิจกรรมการค้าที่ยังคงมีบทบาทและเพิ่มรูปแบบกิจกรรมใหม่ให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง และ3.) ด้านสังคม โดยการนำเอกลักษณ์ทางสังคมและวัฒนธรรมมาส่งเสริมให้เกิดบรรยากาศของการค้าและการเดินทางเข้ามาท่องเที่ยวภายในบริเวณย่านการค้าศูนย์กลางเมืองซึ่งแนวทางดังกล่าวจะมีส่วนในการส่งเสริมให้ย่านการค้าศูนย์กลางเมืองนครสวรรค์สามารถคงบทบาทในระดับที่เหมาะสมได้ต่อไป