งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมที่มีผลต่อบทบาทคาดหวังของผู้หญิงในสังคมไทยสมัยปัจจุบัน, กระบวนการเกิด "ความรู้สึกเป็นตราบาป" (Stigma) ของผู้หญิงที่มีบุตรยาก, ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะมีบุตรยากของผู้หญิงกับสภาพความสัมพันธ์ในครอบครัวตลอดจนวิธีการปรับตัวของผู้หญิงในภาวะมีบุตรยาก ซึ่งแนวคิดที่นำมาใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่แนวคิดบทบาททางเพศ, แนวคิดความรู้สึกเป็นตราบาป, แนวคิดภาวะมีบุตรยาก, แนวคิดครอบครัวและแนวคิดการปรับตัวทางสังคม งานวิจัยนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งผู้วิจัยใช้การวิจัยแบบกรณีศึกษา (Case study)ด้วยวิธีการสังเกตการณ์, การศึกษาประวัติชีวิต และการสัมภาษณ์เจาะลึก โดยการเลือกตัวอย่างเป็นแบบเจาะจง จากประชากรที่มารับการตรวจวินิจฉัยและรักษาการมีบุตรยาก ณ สถานพยาบาลเจตนินจำนวน 10 ตัวอย่าง ผลการวิจัยพบว่า ความรู้สึกเป็นตราบาปในกลุ่มผู้หญิงที่มีบุตรยากเกิดมาจากการสร้างความหมายทางสังคมและวัฒนธรรม ดังนี้ 1) กระบวนการขัดเกลาทางสังคมของครอบครัวได้สร้างตัวตนทางสังคมให้ผู้หญิงยอมรับและดำเนินตามบทบาทคาดหวัง อันได้แก่ บทบาทของบุตรสาว บทบาทของผู้หญิงทำงาน บทบาทของภรรยาและบทบาทของมารดา 2) เมื่อผู้หญิงต้องเผชิญกับภาวะมีบุตรยาก และรู้สึกว่าตนเองแตกต่างจากผู้หญิงคนอื่นตรงที่ไม่สามารถตั้งครรภ์และให้กำเนิดบุตรได้ เธอจะเกิดความรู้สึกเป็นตราบาปขึ้น เครียดกังวลรู้สึกผิดต่อตนเองและสามี ขาดความมั่นคงในชีวิต รวมทั้งวิตกในผลกระทบที่จะเกิดขึ้นจากการที่ไม่สามารถดำเนินตามบทบาทคาดหวังดังกล่าวได้ 3) ภาวะมีบุตรยากของผู้หญิงยังส่งผลให้ชีวิตของคู่สมรสส่วนใหญ่เกิดความเครียดและขัดแย้งกันบ่อยขึ้น 4) ผู้หญิงมีบุตรยากส่วนใหญ่จะมีการปรับตัวในช่วงระหว่างการรักษาและหลังการรักษาเพื่อให้ตนเองหลุดพ้นจากความรู้สึกเป็นตราบาปและดำเนินชีวิตต่อไปได้อย่างปกติสุข