ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการเจียระไนอัญมณี การผลิตเครื่องประดับและส่งออกสินค้าอัญมณีที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก ประเทศไทยได้มีการนำเข้ามรกตก้อนหรือแบบที่เจียระไนแล้วจากแหล่งต่าง ๆ ที่สำคัญ อาทิ โคลัมเบีย บราซิล แซมเบีย มาดากัสการ์ และไนจีเรียการทราบแหล่งที่มาของมรกตจะมีผลต่อราคาและเป็นประโยชน์ต่อวงการตลาดอัญมณี ดังนั้นจุดประสงค์ของการศึกษาครั้งนี้ เพื่อเปรียบเทียบสมบัติต่าง ๆ ลักษณะภายใน การดูดกลืนรังสีและองค์ประกอบทางเคมีของมรกตที่ได้จากสภาพการเกิดทางธรณีวิทยาต่าง ๆ การวิจัยครั้งนี้ได้ทำการศึกษาตัวอย่างจากแหล่งมรกตที่เป็นที่นิยมในตลาดอัญมณีจำนวน 149 ตัวอย่าง ซึ่งสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภท ตามสภาพการเกิดทางธรณีวิทยาที่แตกต่างกัน คือ แบบที่ 1 มรกตที่เกิดไม่สัมพันธ์กับหินชีสต์ (มรกตจากโคลัมเบีย และไนจีเรีย)และแบบที่ 2 มรกตที่เกิดสัมพันธ์กับหินชีสต์ (มรกดจากบราษิล ได้แก่ แหล่ง Canaiba/Socoto,Itabira และ Santa Terezinha, มรกตจากมาดากัสการ์และแซมเบีย) ลักษณะบางอย่างของมรกตสามารถบ่งชี้ถึงแหล่งกำเนิดได้ พบว่าค่าดัชนีหักเหและค่าความถ่วงจำเพาะสัมพันธ์กับธาตุอัลคาไลน์ โดยมรกตที่มีสภาพการเกิดแบบที่ 1 มีค่าดัชนีหักเหและค่าความถ่วงจำเพาะปานกลางถึงสูงนั้น จะมีธาตุอัลคาไลน์ที่สูงด้วย ในทางตรงกันข้าม มรกตที่มีสภาพการเกิดแบบที่ 2 มีค่าดัชนีหักเหและค่าความถ่วงจำเพาะที่ต่ำจะมีธาตุอัลคาไลน์ที่ต่ำ เช่นกัน มรกตที่มาจากแซมเบียและบราซิล (Canaiba/Socoto)พบว่ามีปริมาณธาตุโซเดียมและซีเซียมสูง ส่วนมรกตจากมาดากัสการ์ พบว่ามีปริมาณโปรแตสเซียมสูงมาก มรกตจากโคลัมเบีย พบว่ามีปริมาณเหล็กต่ำมาก ลักษณะมลทินภายในบางชนิดสามารถใช้จำแนกมรกตจากแหล่งต่าง ๆ ได้ เช่น ลักษณะรอบนอกคล้ายฟันปลาของมลทินของไหลชนิดสามสถานะที่พบในมรกตจากโคลัมเบียและไนจีเรีย พบว่ามรกตจากโคลัมเบียจะมีสัดส่วนของเหลว/ก๊าซน้อยกว่าในมรกตจากไนจีเรีย เป็นต้น สำหรับลักษณะทางสเปคตรัม ในส่วนของการดูดกลืนช่วงรังสี UV-Vis-NIR พบว่ามรกตส่วนใหญ่แสดงช่วงการดูดกลืนของโครเมียม/วานาเดียม และเหล็ก ยกเว้นมรกตจากโคลัมเบียที่ไม่แสดงการดูดกลืนของเหล็ก จากการศึกษาสเปคตรัมของน้ำในมรกตช่วง NIR สามารถหาความสัมพันธ์ของโมเลกุลน้ำในโครงสร้างของมรกต (ชนิด 1 และ 2) กับลักษณะการเกิดของมรกตในแต่ละแหล่งได้คือ มรกตที่มีสภาพการเกิดแบบที่ 1 อย่างไนจีเรียจะแสดงสเปคตรัมของน้ำชนิดที่ 1 เด่นชัดส่วนมรกตที่มีสภาพการเกิดแบบที่ 2 โดยเฉพาะมรกตจาก Santa Terezinha จะแสดงสเปคตรัมของน้ำชนิดที่ 2 เด่นชัด