การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองมีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลของการจัดการกับอาการด้วยการนวดประคบต่อความเหนื่อยล้าของมารดาหลังคลอด กลุ่มตัวอย่าง คือ มารดาหลังคลอดครรภ์แรก คลอดปกติ เข้ารับการรักษาที่หอผู้ป่วยสูติกรรม 2 โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานีจำนวน 40 ราย ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลในกลุ่มควบคุม 20 ราย และกลุ่มทดลองอีก 20 ราย กลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามปกติ กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการจัดการกับอาการด้วยการนวดประคบและการพยาบาลตามปกติ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ การจัดการกับอาการด้วยการนวดประคบที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้นจากแบบจำลองการจัดการกับอาการของ Dodd et al.,(2001) และแนวคิดการนวดไทยโดยใช้การนวดประคบ ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของการดูแลแบบแพทย์ทางเลือกโดยมีขั้นตอน3 ขั้นตอน ดังนี้ คือ 1) การประเมินความต้องการและประสบการณ์การรับรู้ของมารดาหลังคลอด 2) การจัดการกับอาการโดยใช้กระบวนการพยาบาลและการนวดประคบ และ 3) การประเมินผล โดยมีคู่มือนวดประคบมารดาหลังคลอดผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 6 ท่านและเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินความเหนื่อยล้าโดยแปลจากแบบประเมินความเหนื่อยล้าของ Pugh (1993)ค่าความเที่ยงเท่ากับ .91 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและสถิติการทดสอบค่าที ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. คะแนนเฉลี่ยความเหนื่อยล้าของมารดาหลังคลอดภายหลังได้รับการจัดการกับอาการด้วยการนวดประคบ((X) = 36.45) น้อยกว่าก่อนได้รับการจัดการกับอาการด้วยการนวดประคบ ((X) = 59.95) อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .001 2. คะแนนเฉลี่ยความเหนื่อยล้าของมารดาหลังคลอด กลุ่มที่ได้รับการจัดการกับอาการ ((X) = 36.45)น้อยกว่ากลุ่มที่ได้รับการพยาบาลตามปกติ ((X) = 55.90) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001