ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและพม่าภายใต้รัฐบาลของ พ.ต.ท. ทักษิณ ชินวัตร ตั้งอยู่บนความขัดแย้งและการเผชิญหน้าตั้งแต่ช่วงต้นที่รัฐบาลเข้าบริหารประเทศ ปัญหาเก่าเช่นปัญหาธุรกิจยาเสพติดตามแนวชายแดนไทย-พม่า ความล้มเหลวของการปักปันเขตแดน ผู้เข้าเมืองผิดกฎหมายชาวพม่า ความรู้สึกชาตินิยมที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข รวมถึงช่องว่างของความแตกต่างของการพัฒนาทางโครงสร้าง ได้เกิดขึ้นพร้อมกันและกระตุ้นให้เกิดความขัดแย้งที่พัฒนาขึ้นถึงจุดสูงสุด ซึ่งก็คือการเผชิญหน้ากันระหว่างกองกำลังของทั้ง 2 ประเทศ ซึ่งวิทยานิพนธ์ฉบับนี้จะนำเสนอการวิเคราะห์ภายใต้สมมติฐานที่ว่า ความขัดแย้งและการเผชิญหน้าระหว่างไทยและพม่านั้น เกิดมาจากความแตกต่างทางด้านการพัฒนาการทางโครงสร้าง และปัญหาภายในของทั้ง 2 ประเทศ รวมถึงบทบาทตลอดจนการแทรกแซงของชาติมหาอำนาจ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ยังนำเสนอข้อโต้แย้งที่ว่าถึงแม้ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและพม่าจะมีพัฒนาการที่ดีขึ้นหากแต่รัฐบาลของ พ.ต.ท. ทักษิณ ชินวัตรยังไม่สามารถที่จะแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่าง 2 ประเทศ ได้อย่างถาวรและยั่งยืน นโยบายต่างประเทศเพื่อการเกี่ยวพันอย่างก้าวหน้า หรือ "Forward Engagement" ของไทย เป็นนโยบายเชิงรุกที่สนับสนุนความร่วมมือกับพม่าทั้งแบบทวิภาคีและพหหุภาคี ผ่านความร่วมมือทางเศรษฐกิจเพื่อที่จะสร้างเสริมความเป็นมิตรกับพม่าให้อยู่ในระดับที่ดีและใกล้ชิดกัน อย่างไรก็ตามการมีปัจจัยทางเศรษฐกิจเป็นตัวนำในการดำเนินนโยบายต่างประเทศมีข้อจำกัด ซึ่งทำให้รัฐบาลของ พ.ต.ท. ทักษิณ ชินวัตรมองข้ามและละเลย ประเด็นปัญหาระหว่างไทยและพม่าที่สำคัญหลายประการ เช่นปัญหาการปักปันเขตแดน ปัญหาความร่วมมือของภาคประชาชนของทั้ง 2 ประเทศ ตลอดจนปัญหาความรู้ความเข้าใจร่วมกัน นอกจากนั้นรัฐบาลของ พ.ต.ท. ทักษิณ ชินวัตร ยังดำเนินการแก้ไขปัญหาผ่านกระบวนการการแก้ไขปัญหาภายในประเทศเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหากับพม่า มาตรการเหล่านี้รวมถึงการโยกย้ายนายทหารระดับสูงและนโยบายปราบปรามยาเสพติดภายในประเทศ ซึ่งการใช้กระบวนการการแก้ไขปัญหาภายในประเทศเพื่อแก้ไขปัญหาภายนอกเช่นนี้ ไม่สามารถนำไปสู่การยกระดับความสัมพันธ์และแก้ไขปัญหาที่มีมาอย่างยาวนานระหว่างไทยและพม่าได้