~iวัตถุประสงค์:~i เพื่อประเมินประสิทธิผลของยากลูโคซามีน ซัลเฟต และกรดไฮยาลูโรนิกเมื่อใช้เดี่ยวหรือใช้ร่วมกันในการรักษาผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม ~iวิธีการดำเนินการวิจัย:~i การวิจัยเชิงทดลองทางคลินิกแบบสุ่ม (Randomized,double-blind, placebo controlled trial) ดำเนินการวิจัยที่คลินิกโรคข้อและภูมิแพ้กลุ่มงานอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลราชวิถีระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ 2547 ถึง ตุลาคม 2547ผู้ป่วยเข้าร่วมวิจัยทั้งหมด 64 ราย ได้รับการสุ่มให้ได้รับยาออกเป็น 3 กลุ่ม คือกลุ่มที่ได้รับกลูโคซามีน ซัลเฟต จำนวน 20 ราย กลุ่มที่ได้รับกรดไฮยาลูโรนิก จำนวน22 ราย และกลุ่มที่ได้รับกลูโคซามีน ซัลเฟต ร่วมกับกรดไฮยาลูโรนิก จำนวน 22 รายผู้ป่วยจะได้รับการประเมินการรักษาในด้าน 1) แบบประเมินสภาวะสุขภาพ 2) การติดตามภาพถ่ายทางรังสีวิทยา 3) ปริมาตรน้ำในข้อ 4) จำนวนยาเม็ดแก้ปวดพาราเซตามอลที่รับประทานต่อสัปดาห์ 5) การประเมินสภาวะทั่วไปของโรคโดยตัวผู้ป่วย 6) การประเมินสภาวะทั่วไปของโรคโดยแพทย์ผู้ตรวจ 7) ระยะเวลาที่ใช้เดิน 50 ฟุต 8) ระยะเวลาที่ใช้เดินลงบันได10 ขั้น 9) ระยะเวลาที่ใช้เดินขึ้นบันได 10 ขั้น โดยติดตามทั้งหมดเป็นระยะเวลา 25 สัปดาห์ ~iผลการวิจัย:~i ผู้ป่วยทั้งหมด 64 ราย เป็นเพศหญิงร้อยละ 80.33 มีอายุเฉลี่ย57.70(+,ฑ)7.70 ปี ผู้ป่วยจำนวน 61 รายที่เข้าร่วมการศึกษาจนครบ 25 สัปดาห์ (กลุ่มกลูโคซามีน ซัลเฟต 17 ราย กลุ่มกรดไฮยาลูโรนิก 22 ราย และกลุ่มกลูโคซามีน ซัลเฟตร่วมกับกรดไฮยาลูโรนิก 22 ราย) จากการศึกษาประสิทธิผลการตอบสนองต่อการรักษาร้อยละ20 ตามเกณฑ์ OMERACT III และประสิทธิผลในการรักษาหัวข้อต่าง ๆ พบว่า ผู้ป่วยที่ได้รับยากลูโคซามีน ซัลเฟต ร่วมกับกรดไฮยาลูโรนิกมีประสิทธิผลดีกว่ากลุ่มที่ได้รับกลูโคซามีนซัลเฟต เพียงอย่างเดียว พบความแตกต่างระหว่างกลุ่มยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)และผู้ป่วยที่ได้รับกรดไฮยาลูโรนิกเพียงอย่างเดียวมีประสิทธิผลในการรักษาหัวข้อต่าง ๆดีกว่ากลุ่มที่ได้รับกลูโคซามีน ซัลเฟต เพียงอย่างเดียว พบความแตกต่างระหว่างกลุ่มยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) เช่นกัน อย่างไรก็ตามไม่พบความแตกต่างระหว่างกลุ่มยาในหัวข้อการเดินขึ้นบันได 10 ขั้น สำหรับการติดตามอาการไม่พึงประสงค์ทางห้องปฏิบัติการพบว่าไม่มีความแตกต่างระหว่างกลุ่มยา สำหรับอาการไม่พึงประสงค์ทางคลินิกจากกรดไฮยาลูโรนิกพบอาการปวดบริเวณที่ฉีดยาเข้าข้อ 14 ราย (3 รายในกลุ่ม กรดไฮยาลูโรนิก 11 รายในกลุ่มยาหลอกกรดไฮยาลูโรนิก) พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างกรดไฮยาลูโรนิกและยาหลอกและสำหรับกลูโคซามีน ซัลเฟต พบอาการปวดบริเวณฉีดยาเข้ากล้าม 4 ราย (1 รายในกลุ่มกลูโคซามีน ซัลเฟต และ 3 รายในกลุ่มยาหลอกกลูโคซามีน ซัลเฟต อย่างไรก็ตามไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างกลูโคซามีน ซัลเฟตและยาหลอก ~iสรุปผลการวิจัย:~i การใช้ยากลูโคซามีน ซัลเฟตร่วมกับกรดไฮยาลูโรนิก และยากรดไฮยาลูโรนิกเพียงอย่างเพียวในการรักษาผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมระยะเวลา 25 สัปดาห์ นั้นมีแนวโน้มเพิ่มประสิทธิผลและความปลอดภัยในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม