~bวัตถุประสงค์~b : เพื่อประเมินความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณรังสีที่ผิว (ESD)กับคุณภาพของภาพรังสีหลังจากการนำวิธีการควบคุมคุณภาพ (QC) ระบบคอมพิวเตอร์ควบคุมการแสดงภาพรังสี (CR) ที่ได้มาตรฐานมาใช้ในการทดสอบระบบดังกล่าวในฝ่ายรังสีวิทยาโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ~bรูปแบบการวิจัย~b : การวิจัยโดยการทดลองแบบเก็บข้อมูลไปข้างหน้ากับกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่มที่ยินยอมรับการตรวจแล้ว คือกลุ่มก่อน และกลุ่มหลังทำการ QC ระบบ CR ~bสถานที่ทำการวิจัย~b : หน่วยบริการถ่ายภาพรังสีผู้ป่วยนอก ตึก ภปร. ชั้น 4ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ~bประชากรที่ศึกษา~b : ผู้ป่วยนอกทั่วไปจำนวนทั้งสิ้น 1,384 การตรวจ ซึ่งเป็นผู้ป่วยผู้ใหญ่ที่มีอายุอยู่ระหว่าง 16 ถึง 75 ปี มีน้ำหนักร่างกายอยู่ระหว่าง 35 ถึง114 กิโลกรัม ที่ยินยอมให้ศึกษาใน 8 ชนิดการตรวจ ได้แก่ skull PA, lateral cephalometry,cervical spine AP, chest PA, abdomen AP, lumbo-sacral spine AP และ lateralview และ pelvis AP ~bเครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา~b : เครื่องเอกซเรย์ชนิดไฟ 1 เฟส 2 เครื่องยี่ห้อฮิตาชิ รุ่น DR-155HM จากบริษัทฮิตาชิ จำกัด ประเทศญี่ปุ่น ภายในห้องเอกซเรย์หมายเลข 4 และหมายเลข 5 ถูกใช้ร่วมกับเครื่อง CR ยี่ห้อฟูจิ รุ่น FCR 5000 จากบริษัทฟูจิ โฟโต้ฟิล์ม จำกัด ประเทศญี่ปุ่น จำนวน 1 เครื่อง ใช้อุปกรณ์รับภาพชนิดเรืองแสงชนิดแบเรียมฟลูออโรเฮไลด์เจือสารยูโรเปียม ประเภทความไวแบบมาตรฐาน ขนาด 24x30 ซมภาพรังสีแบบ soft copy จะถูกวิเคราะห์บนจอภาพ LCD ยี่ห้อ Totoku รุ่น ME201L ชนิดแสดงรายละเอียดของภาพสูง บน HI-C 655 workstation ส่วน hard copy ได้พิสูจน์ภาพลงฟิล์มชนิดเลเซอร์แบบล้างเปียกยี่ห้อฟูจิ รุ่น FL-IMD ร่วมกับฟิล์มไวต่อแสงเลเซอร์ ยี่ห้อฟูจิขนาด 25.7x36.4 ซม รุ่น 780-H และขนาด 35 x 43 ซม รุ่น LI-LM น้ำยาสร้างภาพ RD-20และน้ำยาคงสภาพ RF-15 เครื่องมือและอุปกรณ์ในการควบคุมคุณภาพของระบบ CR ~bวิธีการศึกษา~b : ในการศึกษานี้ ได้ทำการเก็บข้อมูล 8 ชนิดการตรวจทางรังสีด้วยเครื่อง CR ร่วมกับส่วนของน้ำหนัก ส่วนสูง ค่าดัชนีมวลกาย ความหนากึ่งกลางบริเวณที่ทำการตรวจเพื่อใช้กำหนดการตั้งค่าปริมาณรังสี โดยกลุ่มก่อนการ QC นักรังสีการแพทย์เป็นผู้ตั้งค่าปัจจัยต่างๆ ส่วนในกลุ่มหลังการทำ QC ได้กำหนดปัจจัยค่าปริมาณรังสีตามตารางปริมาณรังสีที่กำหนดให้ หลังจากถ่ายภาพรังสีแล้ว ค่า ESD ของผู้ป่วยได้ถูกคำนวณภาพรังสีที่ได้ของทั้ง 2 กลุ่มได้ถูกจับคู่เพื่อการวิเคราะห์คุณภาพของภาพแบบสุ่มโดยรังสีแพทย์ที่มีประสบการณ์ทัดเทียมกัน 2 ท่าน ~bการวัดผล~b : ค่าเฉลี่ยของ ESD ที่ได้จากการคำนวณในแต่ละการตรวจเมื่อเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐาน และมีความแตกต่างในเปอร์เซ็นต์การถ่ายภาพรังสีซ้ำระหว่างกลุ่มก่อนและหลังการควบคุมคุณภาพระบบ CR ค่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญหรือไม่ ~bผลการวิจัย~b : กลุ่มตัวอย่างที่ได้ทำการเก็บข้อมูลทั้ง 2 กลุ่มมีความคล้ายคลึงกันดีทั้งในเรื่องของจำนวน อายุ เพศ น้ำหนัก และส่วนสูง ผลของเปอร์เซ็นต์การถ่ายภาพรังสีซ้ำเปรียบเทียบกันระหว่างกลุ่มก่อนและหลังการควบคุมคุณภาพระบบ CR มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (P < 0.05) ~bสรุป~b : การควบคุมคุณภาพระบบ CR เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่ช่วยลดอัตราการถ่ายภาพรังสีซ้ำ (54.55%, P < 0.05) อันเนื่องมาจากความบกพร่องผิดพลาดของระบบ CRได้ โดยสามารถลดปริมาณรังสีลงได้ 17.69% ใน chest PA และ 16.22% ใน lumbo-sacralspine AP แต่ยังคงคุณภาพของภาพเพื่อการวิจัยโรคไว้ได้ ในการศึกษาครั้งนี้พบว่าเครื่องเอกซเรย์ทั้งสองเครื่องให้ปริมาณรังสีที่แตกต่างกัน