การศึกษาเชิงประจักษ์โดยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยนำ ปัจจัยนำเอื้ออำนวย และการจัดการของผู้ประกอบการพยาบาลอิสระ จำนวน 5 ราย รวมทั้งปัญหาที่เผชิญและการแก้ไข เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและใช้แบบสัมภาษณ์ชนิดคำถายปลายเปิด จากกรณีศึกษาที่เป็นผู้ประกอบการพยาบาลอิสระซึ่งเป็นเจ้าของกิจการบนพื้นความรู้ทางการพยาบาลมามากกว่า 5 ปี ในลักษณะการประกอบการชนิดต่าง ๆ กัน ทั้งในเขตจังหวัดกรุงเทพมหานครและต่างจังหวัด จำนวน 5 ราย โดยคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูล โดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยที่มีผลต่อการเป็นผู้ประกอบการพยาบาลอิสระ คือ ครอบครัว สถานศึกษาและสถานที่ทำงาน ปัจจัยนำในครอบครัวได้แก่ ได้รับการอบรมเลี้ยงดูแบบประชาธิปไตยเป็นบุตรคนโตในจำนวนพี่น้องหลายคน ครอบครัวมีอาชีพค้าขายและฐานะยากจน ทำให้ชีวิตวัยเด็กมีความลำบากและต้องรับผิดชอบภาระงานหนัก และได้รับการปลูกฝังให้มุ่งมั่นในการเรียนดี ปัจจัยนำในสถานศึกษา ได้แก่ การได้รับความรู้และทักษะ มีผลการเรียนดีเป็นตัวของตัวเอง ได้รับโอกาสศึกษาและอบรมต่อต่างประเทศ มีประสบการณ์เป็นผู้นำและชอบทำกิจกรรม ส่วนปัจจัยนำในสถานที่ทำงาน ได้แก่ มีทักษะและประสบการณ์ในการปฏิบัติงานพยาบาลเฉพาะสาขา ได้รับโอกาสแสดงความสามารถด้านบริหาร มีโอกาสไปศึกษาดูงานต่างประเทศในสาขาที่ปฏิบัติ โอกาสในการขึ้นสู่ตำแหน่งระดับสูงเป็นไปได้ยากระบบสายงานมีระเบียบข้อบังคับมาก ทำให้ไม่มีอิสระในการทำงานและสภาพองค์การไม่มั่นคงซึ่งปัจจัยนำในสถานที่ทำงานยังเป็นเหตุจูงใจที่มีอิทธิพลต่อการเป็นผู้ประกอบการพยาบาลอิสระได้มากที่สุด 2) ปัจจัยเอื้ออำนวยให้ริเริ่มมาประกอบการพยาบาลอิสระ ได้แก่ การมีศักยภาพและคุณลักษณะส่วนบุคคลที่เหมาะสมกับการเป็นผู้ประกอบการที่ดี มีพื้นฐานความรู้ทางการพยาบาลที่ดีและศาสตร์อื่นในด้านภาษาอังกฤษและความรู้เชิงธุรกิจ การมีแหล่งทุนและช่องทางหาแหล่งทุน การสนับสนุนจากครอบครัว มีพี่เลี้ยง อิทธิพลจากผู้อื่นในวงการเดียวกัน นโยบายรัฐบาลเปิดช่องทางให้ มีทัศนคติที่ดีต่อวิชาชีพพยาบาล อายุที่เหมาะสมและสังคมมีความต้องการบริการสุขภาพเพิ่มขึ้น 3) การจัดการของผู้ประกอบการพยาบาลอิสระ ปฏิบัติตามหน้าที่พื้นฐาน 4 ประการคือ การวางแผน การจัดโครงสร้าง การนำและการควบคุมร่วมกับประเมินผล โดยมีการวางแผนด้านเงินทุน ทำเลที่ตั้ง บุคลากร วัสดุอุปกรณ์และการตลาด แต่ไม่ได้มีการเขียนแผนและจัดโครงสร้างไว้แบบหลวม ๆ ในเบื้องต้น เริ่มจากกิจการเล็ก ๆ แบบครอบครัว ต่อเมื่อมีการขยายงานจึงจัดทำโครงสร้างอย่างเป็นทางการ ในด้านการนำ มุ่งเน้นสร้างแรงจูงใจให้กับบุคลากร ในรูปค่าตอบแทน ค่าล่วงเวลา ให้อิสระในการทำงานและมีบรรยากาศในการทำงานแบบเป็นกันเอง ส่วนการควบคุมร่วมกับประเมินผลงานนั้น มีระบบประเมินบุคลากรในลักษณะ360(+,ฐ) โดยมีแบบฟอร์มในการบันทึก จำนวนและความพึงพอใจของผู้รับบริการเป็นตัวชี้วัดความสำเร็จของผลงานอันดับแรก รองลงมาคือ ผลกำไรจากรายได้ 4) ปัญหาที่เผชิญและการแก้ไขของผู้ประกอบการพยาบาลอิสระ มีด้วยกัน 4 ประเด็นหลักได้แก่ ประเด็นแรก การขาดทุนในระยะเริ่มต้นที่ต้องอุทิศเวลา กำลังกายและใจด้วยตัวเองและขาดทุนในระยะขยายงานที่เป็นผลกระทบจากนโยบายรัฐบาลลดค่าเงินบาทตามสภาวะวิกฤติเศรษฐกิจ ที่ต้องตั้งสติ ยอมรับและค่อย ๆ คิดหาทางแก้ไข ประเด็นที่สอง การจัดการด้านบุคลากร ให้มีมาตรฐานและจำนวนตามที่ต้องการได้ จึงต้องมีการอบรมเองภายในและส่งอบรมภายนอกร่วมด้วย รวมทั้งมีการประกาศรับสมัครเพิ่มทั้งในระดับผู้ปฏิบัติและผู้ช่วยบริหาร ซึ่งในต่างจังหวัดประสบปัญหาด้านนี้มากที่สุดและยังคงต้องดำเนินการแก้ไขต่อเนื่องอยู่ ประเด็นที่สาม ปฏิบัติไม่ถูกต้องตามกฎหมายแรงงานและกฎหมายวิชาชีพโดยต้องมีการเสียค่าปรับในเบื้องต้น จากนั้นต้องมีการศึกษาทำความเข้าใจและปรับให้ถูกต้องตามข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ประเด็นที่ 4 การบริหารเวลา ที่ต้องทำการจัดสรรเวลาให้ได้เหมาะสมกับทั้งครอบครัวและการดำเนินธุรกิจ