วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้คือ การคัดกรองฤทธิ์กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันในหลอดทดลองของสารสกัดสมุนไพรไทย 15 ชนิดต่อการเพิ่มจำนวนของลิมโฟไซต์ที่ได้จากม้ามหนูขาวและการฟาโกไซโทซิสโดยเซลล์เพาะเลี้ยงมาโครฟาจชนิด J774A.1 นอกจากนี้ยังดูผลของสารสกัดต่อการผลิตซัยโตไคน์ด้วย จากผลการทดลองพบสมุนไพร 5 ชนิด ที่มีผลต่อการเพิ่มจำนวนของลิมโฟไซต์ที่ความเข้มข้น 12.5 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตรคือ หอมไกลดง(~iHarpullia arborea~i) ผักกระโฉม (~iLimnophila rugosa~i) นางแดง (~iMitrephoramaingayi~i) สังหยูใบขน (~iPseuduvaria setosa~i) และงำเงาะ (~iStelechocarpuscauliflorus~i) และยังพบว่าหอมไกลดงและสังหยูใบขนมีผลกระตุ้นการฟาโกไซโทซิสของเซลล์ J774A.1 สำหรับผักกระโฉมไม่ได้สกัดแยกสารบริสุทธิ์ เนื่องจากไม่สามารถหาต้นไม้ได้เพียงพอ อย่างไรก็ตามจากการทดสอบสารสกัดหยาบของผักกระโฉมพบว่าสามารถกระตุ้นการเพิ่มจำนวนของลิมโฟไซต์ได้ดีที่สุดโดยที่ไม่มีผลต่อการกระตุ้นการฟาโกไซโทซิสนอกจากนี้มันยังสามารถเหนี่ยวนำให้เซลล์ J774A.1 หลั่ง IL-12 ได้มากที่สุดด้วย ส่วนสารสกัดหยาบอื่นที่มีฤทธิ์ถูกนำไปสกัดแยกจนได้สารบริสุทธิ์ สารบริสุทธิ์ที่ได้จาก hexane fraction ของนางแดงและงำเงาะคือ kaurenoic acid และ (+,b)-sitosterolตามลำดับ จากการทดลองสารสกัดทั้งสองมีฤทธิ์กระตุ้นการเพิ่มจำนวนของลิมโฟไซต์มากที่สุดที่ความเข้มข้น 41.4 ไมโครโมลาร์ (37.7(+,ฑ)0.9% stimulation) และ 60.4ไมโครโมลาร์ (41.4(+,ฑ)6.8% stimulation) ตามลำดับ ในขณะที่ quebrachitol ซึ่งได้จาก aqueous fraction ของหอมไกลดง มีฤทธิ์ต่อการเพิ่มจำนวนของลิมโฟไซต์มากที่สุดที่ความเข้มข้น 257.7 ไมโครโมลาร์ (45.7(+,ฑ)1.5% stimulation) และยังกระตุ้นการฟาโกไซโทซิสของเซลล์ J774A.1 ดีที่สุดที่ความเข้มข้น 515.5 ไมโครโมลาร์ (40.1(+,ฑ)3.6% phagocytosis) นอกจากนี้สารสกัดที่ได้จาก chloroform fraction ของสังหยูใบขนคือ 1,2,3-trimethoxy-4,5-dioxo-6a,7-dehydroaporphine, และ ouregidione มีฤทธิ์กระตุ้นการเพิ่มจำนวนของลิมโฟไซต์มากที่สุดที่ความเข้มข้น 18 ไมโครโมลาร์ (78.4(+,ฑ)5.6% stimulation) และ 37.2 ไมโครโมลาร์ (88.1(+,ฑ)15.2% stimulation)ตามลำดับ และสารบริสุทธิ์ทั้งสองยังสามารถเพิ่มการฟาโกไซโทซิสของเซลล์ J774A.1ได้ที่ความเข้มข้นนี้ด้วย สารบริสุทธิ์ที่สกัดได้คือ kaurenoic acid, (+,b)-sitosterol, quebrachitol และ ouregidione สามารถเหนี่ยวนำให้เซลล์ J774A.1หลั่ง IL-12 ได้ ยกเว้น 1,2,3-trimethoxy-4,5-dioxo-6a,7-dehydroaporphineที่ไม่สามารถเหนี่ยวนำให้เซลล์ J774A.1 หลั่ง IL-12 และมีเพียง kaurenoic acidเท่านั้นที่สามารถเหนี่ยวนำให้ลิมโฟไซต์หลั่ง IL-12 ได้เล็กน้อย การศึกษาครั้งนี้ได้ให้ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับสมุนไพรไทยที่มีผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งอาจมีประโยชน์สำหรับใช้กระตุ้นภูมิคุ้มกันในการรักษาโรคเอดส์ โรคติดเชื้อ และโรคมะเร็งได้