การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาชุดเครื่องมือวินิจฉัยจุดอ่อน จุดแข็งทางด้านพุทธิปัญญา ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนชุมชนเปือยหัวดง จังหวัดอำนาจเจริญ ปีการศึกษา 2546จำนวน 80 คน ผลการวิจัยพบว่า 1. เครื่องมือวินิจฉัยจุดอ่อน จุดแข็ง นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ทางด้านพุทธิปัญญาที่พัฒนาขึ้น ประกอบไปด้วยเครื่องมือวินิจฉัยความสามารถหลัก (Core ability)4 ด้าน ดังนี้ 1.1 เครื่องมือวินิจฉัยความสามารถด้านภาษาและการรู้หนังสือ (Verbal &literacy ability) มี 5 ชุด ได้แก่ ชุดคำศัพท์ ชุดการฟัง ชุดการพูด ชุดการอ่านและชุดการเขียน 1.2 เครื่องมือวินิจฉัยความสามารถด้านตัวเลขและการคำนวณ (Numerical &computational ability) มี 2 ฉบับ ได้แก่ แบบสอบปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 25 ข้อและแบบสอบอัตนัยจำนวน 10 ข้อ 1.3 เครื่องมือวินิจฉัยความสามารถด้านการใช้เหตุผล (Reasoning ability)มี 5 ฉบับ ได้แก่ การจัดเข้าพวก การจัดไม่เข้าพวก การเปรียบเทียบแบบอุปมาอุปมัยการสรุปความแบบอุปนัย และการสรุปความแบบนิรนัย 1.4 เครื่องมือวินิจฉัยความสามารถด้านการแก้ปัญหา (Problem-solvingability) เป็นแบบสอบ เอ็ม อี คิว มี 3 กรณีศึกษา 2. คุณภาพของเครื่องมือวินิจฉัยที่พัฒนาขึ้น พบว่า มีค่าความเที่ยง .2267.5262 .5285 .5447 .5537 .5812 .5901 .6087 .6334 .6436 .6455 .6465 .6560.7270 .7641 .7926 .8014 .8357 .8370 .8394 และมีค่าความตรงเชิงเนื้อหาจขากการพิจารณาของผู้เชี่ยวชาญ 10 ท่าน อยู่ระหว่าง 0.8 - 1.0 3. จากการสอบถามความคิดเห็นของครูผู้สอน ชั้น ป.3 ครูผู้สอนชั้นอื่น และนักเรียนเกี่ยวกับเครื่องมือวินิจฉัย พบว่าเครื่องมือมีความน่าสนใจ ใช้สะดวก มีประโยชน์ต่อนักเรียน และมีความเป็นไปได้ที่จะนำไปใช้จริง 4. จากการสอบถามความคิดเห็นของครูผู้สอน ชั้น ป.3 ครูผู้สอนชั้นอื่น ผู้ปกครองและนักเรียน เกี่ยวกับแบบรายงานผลการวินิจฉัยรายบุคคลและรายห้อง พบว่า มีประโยชน์ต่อนักเรียนมากทำให้ตัวนักเรียนเองได้ทราบจุดอ่อน จุดแข็งในแต่ละด้านของตนเองและช่วยให้ครูได้ทราบถึงศักยภาพโดยรวมของความสามารถของนักเรียนทั้งห้อง ส่วนความสะดวกและความเข้าใจในการอ่านแบบรายงานผลอยู่ในระดับดี และคำชี้แจงของแบบรายงานผลมีความชัดเจนดีมาก