การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อ พัฒนาแนวปฏิบัติของการเรียนการสอนตามสภาพจริง และจัดทำคู่มือการใช้แนวปฏิบัติของการเรียนการสอนตามสภาพจริง(2) เพื่อทดลองจัดการเรียนการสอนตามสภาพจริง กับนิสิตศึกษาศาสตร์ โดยศึกษาผลการทดลอง ดังนี้ (2.1) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของของนิสิตศึกษาศาสตร์เรื่องหลักสูตรและการสอน ความสามารถด้านการวางแผนการสอน และคุณลักษณะการเรียนรู้ด้วยการนำตนเอง ของกลุ่มทดลองที่ได้รับการสอนด้วยการเรียนการสอนตามสภาพจริง และกลุ่มควบคุมที่ใช้การสอนแบบปกติ (2.2) ศึกษาความคิดเห็นของนิสิตศึกษาศาสตร์ที่มีต่อการเรียนการสอนตามสภาพจริง (3) ศึกษาและสังเคราะห์แนวปฏิบัติของการจัดการเรียนการสอนตามสภาพจริง (4) นำเสนอแนวปฏิบัติของการจัดการเรียนการสอนตามสภาพจริงที่เหมาะสม ผลการวิจัยสามารถสรุปได้ ดังนี้ (1) นิสิตศึกษาศาสตร์กลุ่มทดลองทั้งสามกลุ่มมีคะแนนเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่อง หลักสูตรและการสอน คะแนนเฉลี่ยความสามารถด้านการวางแผนการสอน และคะแนนเฉลี่ยลักษณะการเรียนรู้ด้วยการนำตนเอง หลังการทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (2) นิสิตศึกษาศาสตร์มีความคิดเห็นเกี่ยวกับแนวปฏิบัติของการเรียนการสอนตามสภาพจริงในระดับมากในทุกข้อ(3) การศึกษาผลของการสังเกตบรรยากาศของการเรียนการสอนตามสภาพจริงพบว่า กิจกรรมการเรียนการสอนของกลุ่มทดลองทั้งสามกลุ่มมีความเป็นสภาพจริงตั้งแต่ระดับปานกลางถึงมากที่สุด (4) จากการศึกษาวิธีปฏิบัติของผู้สอน ความสำเร็จ และอุปสรรคของการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนพบว่า นิสิตมีความกระตือรือร้นและให้ความสนใจกับกิจกรรมการเรียนการสอนที่ใช้ประสบการณ์การเรียนรู้ตามสภาพจริงมากที่สุด รองลงมาคือประสบการณ์การเรียนรู้สมมติ และสุดท้ายคือ ประสบการณ์การเรียนรู้ทางวิชาการ(5) ผู้วิจัยเสนอแนวปฏิบัติของการเรียนการสอนตามสภาพจริงและสังเคราะห์ทางเลือกของการเรียนการสอนตามสภาพจริง พบปฏิบัติการทางเลือกของการเรียนการสอนตามสภาพจริง7 ทาง จากกลุ่มทดลองทั้งสามกลุ่ม