วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเป็นมาของซาตานและมารในฐานะที่เป็นตัวละครในวรรณกรรม และแสดงให้เห็นบทบาทของซาตานและมารในวรรณกรรมโดยศึกษาจากวรรณกรรมตะวันตกและไทย 9 เรื่อง ได้แก่ บทกวีเรื่อง~b~iเดอะ ดีไวน์คอมเมดี~i~b กวีนิพนธ์เรื่อง ~b~iพาราไดซ์ ลอสต์~i~b บทละครเรื่อง~b~iเฟาสต์~i~bนวนิยายเรื่อง~b~iเดอะ ซอโรส์ ออฟ ซาตาน~i~b นวนิยายเรื่อง~b~iเดอะ เดวิลส์แอดโวเคต~i~b หนังสือ~b~iไตรภูมิพระร่วง~i~b หนังสือ~b~iพระปฐมสมโพธิกถา~i~bนวนิยายเรื่อง ~b~iเงา~i~b และนวนิยายเรื่อง ~b~iก่อนอุษาสาง~i~b รวมทั้งแสดงให้เห็นพัฒนาการของการนำซาตานและมารมาใช้เป็นตัวละคร จากการศึกษาพบว่าเรื่องราวของซาตานและมารมีพื้นฐานมาจากเรื่องเล่าและตำนานของศาสนาที่ต้องการจะอธิบายเรื่องของความชั่วร้าย ดังนั้นเมื่อซาตานและมารกลายมาเป็นตัวละครในวรรณกรรม บทบาทที่ได้รับจึงเป็นตัวแทนของฝ่ายอธรรมเสมอ ซึ่งเป็นที่น่าสังเกตว่าแม้ว่าซาตานและมารจะเป็นตัวละครที่ต่างชาติต่างภาษากันแต่บทบาทของซาตานและมารก็มีความคล้ายคลึงกันในฐานะผู้ท้าทายพระเจาและผู้ทดสอบมนุษย์ ผลการศึกษาวิจัยวรรณกรรมทั้ง 9 เรื่องพบว่า ซาตานและมารเป็นตัวละครที่มีภาพลักษณ์ของความชั่วร้ายเฉพาะตัว ในขณะเดียวกันลักษณะเฉพาะตัวนั้นก็สามารถปรับเปลี่ยนและนำไปประยุกต์ใช้ได้กับวรรณกรรมต่างชาติต่างภาษาและต่างยุคสมัย ซาตานในวรรณกรรมตะวันตกยังมีอิทธิพลต่อการสร้างตัวละครมารในนวนิยายไทยอีกด้วย การที่ซาตานและมารมีบทบาทเป็นตัวแทนของความชั่วร้ายอย่างชัดเจนทำให้ซาตานและมารถูกนำไปใช้เป็นตัวละครสำคัญในการพิสูจน์แก่นเรื่องในวรรณกรรมที่นำเสนอเรื่องราวและมุมมองที่เกี่ยวข้องกับความชั่วร้ายอยู่เสมอ