การวิจัยครั้งนี้ใช้แบบแผนการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความพึงพอใจในบริการพยาบาลและการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ก่อนและหลังได้รับการบริการพยาบาลร่วมกับการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครในคลินิกโรคเบาหวาน โดยมีกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มารับบริการในคลินิกโรคเบาหวาน โรงพยาบาลหล่มสักจังหวัดเพชรบูรณ์ ที่มีอายุระหว่าง 25 - 45 ปี จำนวน 30 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยวิธีสุ่มแบบง่าย อาสาสมัคร คือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีอายุระหว่าง 25 - 45 ปีจำนวน 6 คน ซึ่งมีคุณสมบัติตามที่กำหนด เข้ารับการฝึกอบรม ทดลองฝึกปฏิบัติงาน และผ่านเกณฑ์การฝึกอบรมการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครในคลินิกโรคเบาหวาน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ประเภท คือ 1) เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย 2) เครื่องมือที่ใช้กำกับการทดลอง และ 3) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยเครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการทดลองมี 4 ชุด คือ โครงการฝึกอบรมการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครในคลิกนิกโรคเบาหวาน แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับการดูแลตนเองของอาสาสมัคร ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ วิเคราะห์ค่าความยาก ค่าอำนาจจำแนกและค่าความเที่ยง โดยหาค่าสัมประสิทธิ์แห่งความเที่ยงแบบ KR-20 มีค่าเท่ากับ .70เอกสารกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบ และคู่มือการปฏิบัติงานของอาสาสมัคร สำหรับเครื่องมือที่ใช้ในการกำกับการทดลอง คือ แบบสังเกตกิจกรรมการพยาบาล และเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลมี 2 ชุด คือ แบบสอบถามความพึงพอใจในบริการพยาบาล และแบบสอบถามการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ และวิเคราะห์ค่าความเที่ยงของแบบสอบถาม โดยหาค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค มีค่าเท่ากับ .92 และ .80 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS for Window Version 9 สถิติที่ใช้ คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติทดสอบที ผลการวิจัยพบว่า 1. ความพึงพอใจในบริการพยาบาลของผู้ป่วยโรคเบาหวานหลังได้รับการบริการพยาบาลร่วมกับการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครในคลินิกโรคเบาหวานสูงกว่าก่อนได้รับการบริการพยาบาลร่วมกับการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครในคลินิกโรคเบาหวาน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2. การดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานหลังได้รับการบริการพยาบาลร่วมกับการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครในคลินิกโรคเบาหวานมากกว่าก่อนได้รับการบริการพยาบาลร่วมกับการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครในคลินิกโรคเบาหวาน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05