การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการปรับใช้วัฒนธรรมพื้นบ้านของครูและผู้ทรงภูมิปัญญาเพื่อการจัดประสบการณ์ระดับอนุบาลตามวิถีชีวิตชนบทอีสาน โดยโปรแกรมที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือขั้นที่ 1 เตรียมการ ขั้นที่ 2 สร้างโปรแกรมฯ ขั้นที่ 3 ทดลองใช้โปรแกรมฯ และขั้นที่ 4 นำไปใช้และปรับปรุงโปรแกรมฯ กรณีศึกษาเป็นโรงเรียนประถมศึกษาในภาคอีสานคือ โรงเรียนห้วยรังและโรงเรียนต้นโพธิ์ ผู้เข้าร่วมโปรแกรมฯ คือ ครูระดับอนุบาล6 คน และผู้ทรงภูมิปัญญา 9 คน จากในและนอกชุมชนห้วยรังและชุมชนต้นโพธิ์ จากกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างครูและผู้ทรงภูมิปัญญาพบว่า ครูอนุบาลแสวงหาความเข้าใจอย่างถ่องแท้ถึงการปรับใช้วัฒนธรรมพื้นบ้านด้วยการคิดอย่างถี่ถ้วน4 ลักษณะ คือ 1) การวิเคราะห์เหตุปัจจัยที่ขึ้นต่อกันตามธรรมชาติ 2) การค้นหาคุณค่าที่แท้จริง 3) การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ 4) การพิจารณาตามหลักธรรม โดยผ่านการใช้เทคนิคสแกฟโฟล์ดิง 6 แบบ คือ 1) การคัดเลือก 2) การลดทางเลือก 3) การรักษาเส้นทาง 4) การชี้จุดสำคัญ 5) การป้องกันปัญหา 6) การสาธิตวิธีปฏิบัติ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้นำครูอนุบาลสู่การปรับ 1) มุมมองของครูในการปรับใช้วัฒนธรรม 2) การจัดสภาพแวดล้อมและสื่อ 3) การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 4) ความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชน ครูอนุบาลโรงเรียนบ้านห้วยรังเลือกปรับใช้วัฒนธรรมพื้นบ้านด้านเกษตรกรรม ด้านหัตถกรรม ด้านภาษาและวรรณกรรม และด้านปรัชญา ศาสนาและประเพณีครูอนุบาลโรงเรียนบ้านต้นโพธิ์ เลือกปรับใช้วัฒนธรรมพื้นบ้านด้านเกษตรกรรม โปรแกรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการปรับใช้วัฒนธรรมพื้นบ้านของครูและผู้ทรงภูมิปัญญาเพื่อการจัดประสบการณ์ระดับอนุบาลตามวิถีชีวิตชนบทอีสาน เป็นโปรแกรมเชิงพัฒนาที่กำหนดแนวปฏิบัติให้ครูและผู้ทรงภูมิปัญญามีส่วนร่วมในการวิเคราะห์และกำหนดเนื้อหา กิจกรรม สถานที่ และเวลาซึ่งมีความยืดหยุ่นตามวิถีชีวิตของชุมชนโปรแกรมที่ปรับปรุงแล้วประกอบด้วยแนวคิด หลักการ วัตถุประสงค์ สาระ การดำเนินการใช้โปรแกรมฯ และการประเมินผล