เป้าหมายของการสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า คือการสร้างหลักประกันให้ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการทางด้านสุขภาพตามความจำเป็น การบริการปฐมภูมิเป็นกิจกรรมหนึ่งของการสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ซึ่งเน้นการดูแลสุขภาพตนเอง บุคคล ครอบครัวและชุมชน ดังนั้นการมีส่วนร่วมของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวจึงเป็นตัวเชื่อมโยงการมีส่วนร่วมของประชาชน ชุมชน กับบริการสาธารณสุขของรัฐ การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวในการดูแลสุขภาพประชาชน ในด้านการศึกษาชุมชน การวางแผนการดำเนินกิจกรรม และการประเมินผลโดยเก็บข้อมูลระหว่าง ธันวาคม 2545 - กุมภาพันธ์2546 กลุ่มตัวอย่างเป็นแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวของจังหวัดสระแก้ว สุ่มโดยวิธีMultistage Sampling จำนวน 900 คน ตอบกลับจำนวน 806 คน (ร้อยละ 89.6) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Unpaired t-test และ One-way ANOVA ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศชาย (ร้อยละ 53.7) อายุ 41-60 ปี(ร้อยละ 42.3) สถานภาพสมรสคู่ (ร้อยละ 82.5) อาชีพเกษตรกรรม (ร้อยละ 67.9)การศึกษาระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 79.4) รายได้ต่ำกว่า 5,000 บาทต่อเดือน (ร้อยละ 83.9)ระยะเวลาเป็นแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว 3 ปี (ร้อยละ 84.9) เป็นแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวอย่างเดียว (ร้อยละ 47.3) มีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพอยู่ในระดับปานกลาง(คะแนนเฉลี่ย 2.54) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่ามีส่วนร่วมด้านการดำเนินกิจกรรมมากที่สุด(คะแนนเฉลี่ย 2.59) น้อยที่สุดด้านการวางแผน (คะแนนเฉลี่ย 2.33) เพศ สถานภาพสมรสที่แตกต่างกัน มีส่วนร่วมด้านการดำเนินกิจกรรม การศึกษาชุมชน และการวางแผน แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) อายุที่แตกต่างกันมีส่วนร่วมด้านการวางแผน และด้านการดำเนินกิจกรรม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) เมื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของการมีส่วนร่วมของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวที่มีบทบาทเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวที่ไม่มีบทบาทเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พบว่า มีส่วนร่วมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)โดยที่แกนนำสุขภาพประจำครอบครัวที่มีบทบาทเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวที่ไม่มีบทบาทเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านทุกด้าน ผลการศึกษาครั้งนี้ จะเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ในการพัฒนางานสาธารณสุขมูลฐานของศูนย์สุขภาพชุมชนเป็นแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรการอบรม พัฒนาศักยภาพแกนนำสุขภาพประจำครอบครัว ปรับเปลี่ยนกลวิธีในการสนับสนุนการมีส่วนร่วมของแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวในด้านการศึกษาชุมชน การวางแผน การดำเนินกิจกรรม และการติดตามประเมินผลเพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ในการดูแลสุขภาพ