การวิจัยในครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาเปรียบเทียบสภาพที่อยู่อาศัยของลูกจ้างแรงงานในกลุ่มโรงงานขนาดใหญ่ ในเขตอุตสาหกรรมสุรนารี จังหวัดนครราชสีมา ระหว่างกลุ่มที่ได้รับสวัสดิการที่พักอาศัย และกลุ่มที่ไม่ได้รับสวัสดิการที่พักอาศัยสภาพปัญหาและสาเหตุของปัญหาที่อยู่อาศัยของลูกจ้างทั้ง 2 กลุ่ม รวมทั้งแนวคิดของผู้ประกอบการในการจัดสวัสดิการหอพัก มีกลุ่มตัวอย่างรวม 283 ราย โดยแบ่งกลุ่มตัวอย่างเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่พักอาศัยในหอพักของบริษัท และกลุ่มที่ไม่ได้พักอาศัยในหอพักของบริษัท รวมทั้งสัมภาษณ์ผู้ประกอบการโรงงานขนาดใหญ่ 2 ราย ผลการวิจัยพบว่า สภาพที่พักอาศัยของลูกจ้างในเขตอุตสาหกรรมสุรนารี สามารถแบ่งจากกลุ่มตัวอย่างเป็น 3 กลุ่ม คือ (1) กลุ่มที่พักอาศัยในหอพักของบริษัทฯ พบว่า รูปแบบหอพักที่ทางบริษัทจัดให้นั้นเป็นแฟลต แบ่งเป็นห้องเปล่าขนาด 4.00x4.00 เมตร จำนวนผู้พักอาศัยเฉลี่ย 2-3 คน/ห้องสถานภาพผู้พักอาศัยมีทั้งสถานภาพโสด และสมรส ค่าใช้จ่ายด้านที่พักอาศัยเฉลี่ยเดือนละ600 บาท คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 12 ของรายได้ ใช้เวลาในการเดินทางไปทำงาน 5 นาทีปัญหาที่พักอาศัยที่พบคือ ปัญหาการจัดการขยะไม่ดีพอ ขาดความปลอดภัย ค่าเช่าแพงปัญหาดื่มสุรา เสียงดังรบกวน ทะเลาะวิวาท ปัญหาความสะอาด ปัญหาเสียงและกลิ่นจากโรงงาน และน้ำเน่าขัง ฝุ่นจากโรงงาน/ถนน (2) กลุ่มที่พักบ้านเช่า/ห้องเช่า สภาพที่พักอาศัยเป็นห้องแถวผนังก่ออิฐชั้นเดียวแบ่งเป็นห้องประมาณ 5-10 ห้อง เป็นห้องเปล่าขนาดเฉลี่ย 4.00x6.00 เมตร ค่าใช้จ่ายด้านที่พักอาศัยเฉลี่ยเดือนละ 650 บาท คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 13 ของรายได้ สถานภาพและความสัมพันธ์ของผู้พักอาศัยเป็นคู่สมรส สามี ภรรยา ระยะเวลาในการเดินทางไปทำงาน 5 นาที ปัญหาที่อยู่อาศัยที่พบคือ ที่พักอาศัยแออัดคับแคบ ไม่เป็นส่วนตัวทรุดโทรม การลักขโมย เสียงดัง และขาดความปลอดภัย (3) กลุ่มบ้านตนเองพบว่า ขนาดที่พักอาศัยใหญ่กว่า สามารถแบ่งพื้นที่ใช้สอยได้มากกว่า ส่วนใหญ่อาศัยอยู่บ้านพ่อแม่ ญาติพี่น้อง โดยช่วยค่าน้ำ/ค่าไฟ ค่าของใช้อุปโภค/บริโภค ค่าซ่อมแซมต่อเติม คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 2 ของรายได้ ใช้เวลาในการเดินทางไปทำงาน 30 นาที ปัญหาที่อยู่อาศัยมีเพียงปัญหาในด้านการเดินทาง ซึ่งถ้าบริษัทจัดบริการรถรับ-ส่ง ลูกจ้างส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอย่างมาก แนวคิดผู้ประกอบการในการจัดสวัสดิการที่พักอาศัยแก่ลูกจ้างแรงงานพบว่า บริษัทที่จัดสวัสดิการหอพัก เนื่องจากประเภทการผลิตของโรงงานที่ต้องใช้แรงงานที่มีฝีมือ จำนวนลูกจ้างแรงงานมากกว่า 1,000 คน โดยส่วนใหญ่มีภูมิลำเนาอยู่นอกเขตอำเภอเมืองจังหวัดนครราชสีมา ส่วนบริษัทที่ไม่ได้จัดสวัสดิการหอพัก เนื่องจากประเภทการผลิตของโรงงานที่ไม่ต้องใช้แรงงานที่มีฝีมือ ภูมิลำเนาของลูกจ้างอยู่ในเขตอำเภอเมืองไม่ต้องการรับภาระในการรักษาดูแลสภาพหอพักภายหลังก่อสร้าง, การจัดบุคลากรควบคุมดูแล, ค่าภาษีโรงเรือน ภาษีบำรุงท้องที่ มีการจัดบริการรถรับ-ส่งถึงที่พักอาศัยโดยครอบคลุมเส้นทางมากที่สุด สรุปว่า การจัดสวัสดิการที่อยู่อาศัยแก่ลูกจ้างแรงงานสำหรับโรงงานขนาดใหญ่ควรมีทั้งในรูปแบบของการจัดหอพัก และการบริการรถรับ-ส่ง เงินช่วยเหลือค่าเช่าข้อเสนอแนะคือ ควรมีการกำหนดระยะห่างที่เหมาะสมระหว่างที่ตั้งเขตพื้นที่เพื่อการอยู่อาศัย และพื้นที่เพื่อประกอบการอุตสาหกรรมในเขตอุตสาหกรรม การกำหนดขนาดพื้นที่พักอาศัยให้เหมาะสมกับจำนวนผู้พักอาศัย นอกจากนี้ควรสนับสนุนให้ทางบริษัทสามารถจัดสวัสดิการที่อยู่อาศัยให้กับแรงงาน เช่น การยกเว้นภาษีโรงเรือน และภาษีบำรุงท้องที่ให้แก่โรงงานที่จัดสวัสดิการหอพักและสำหรับกลุ่มลูกจ้างที่พักอาศัยบ้านเช่า ควรมีการกำหนดระยะที่ตั้งที่เหมาะสมในการจัดพื้นที่เพื่อที่พักอาศัยสำหรับบ้านเช่า การจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม และการกำหนดมาตรฐานขนาดที่พักอาศัยโดยเฉลี่ยจำนวนผู้พักอาศัย และสำหรับกลุ่มลูกจ้างแรงงานที่พักอาศัยบ้านตนเอง ควรมีการอำนวยความสะดวกในการเดินทางให้กับลูกจ้าง เช่น การจัดสวัสดิการรถรับ-ส่ง หรือการจัดสวัสดิการเงินช่วยเหลือค่าเดินทาง