ความร่วมมือในการใช้ยาเป็นปัญหาที่สำคัญของผู้ป่วยสูงอายุที่ป่วยเป็นโรคเรื้อรังมีหลายกลวิธีที่ช่วยเพิ่ม ความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วย แต่ยังไม่มีการยืนยันประสิทธิผลของกลวิธีเหล่านี้ในผู้ป่วยคนไทยสูงอายุ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลของกลวิธี3 วิธี ต่อความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วย ความรู้ เกี่ยวกับการใช้ยาและโรคความพึงพอใจของผู้ป่วย ผลการรักษา และต้นทุนในการดำเนินงาน โดยทำการศึกษาในรูปแบบการทดลองในผู้ป่วยนอกสูงอายุโรคเบาหวานที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระหว่างเดือนกันยายน2542 ถึงเดือนพฤษภาคม 2543 ผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกตามเกณฑ์ที่กำหนดทั้งหมดจะได้รับการสัมภาษณ์ครั้งแรก ด้วยแบบสัมภาษณ์ที่สร้างขึ้นและจัดแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม โดยกลุ่มที่ 1 ได้รับการให้คำปรึกษาและเอกสารประกอบเกี่ยวกับความรู้ในเรื่องการใช้ยาและโรค กลุ่มที่ 2ได้รับการให้คำปรึกษาและภาชนะพิเศษบรรจุยา และกลุ่มที่ 3 ได้รับการให้คำปรึกษาเอกสารประกอบ และภาชนะพิเศษบรรจุยา หลังจากนั้นติดตามสัมภาษณ์ ผู้ป่วยอีก 2 ครั้ง ตามกำหนดการนัดของแพทย์ ผลการศึกษา พบว่าผู้ป่วย 173 คนในจำนวน 356 คน มีปัญหาความไม่ร่วมมือในการใช้ยา (ร้อยละ 48.6) ในผู้ป่วยจำนวน 173 คนนี้มีผู้ป่วยเพียง 150 คนที่เข้าตลอดการศึกษา อัตราส่วนผู้ป่วยเพศหญิงต่อเพศชายเท่ากับ 2.8:1 อายุเฉลี่ย 67.3 (+,ฑ) 5.4 ปี ผู้ป่วยส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 46.7) ระยะเวลาการเป็นโรคเบาหวานเฉลี่ย 10.8 (+,ฑ) 6.9 ปี และได้รับยาเฉลี่ย 4 (+,ฑ) 1 รายการ จำนวนปัญหาความไม่ร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยภายหลังการติดตามผู้ป่วย 3 ครั้งลดลงและแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติ (p<0.05) แต่ในระหว่างกลุ่มผู้ป่วยพบว่าไม่แตกต่างกันรูปแบบของความไม่ร่วมมือในการใช้ยาที่พบมากที่สุดคือการใช้ยาน้อยกว่าที่แพทย์สั่ง (ร้อยละ 71.9) และสาเหตุส่วนใหญ่ของความไม่ร่วมมือในการใช้ ยาเกิดโดยไม่ได้ตั้งใจ (ร้อยละ60.0) โดยเฉพาะการลืมใช้ยาความรู้เกี่ยวกับการใช้ยาและโรคของผู้ป่วยเพิ่มขึ้นในการติดตามทั้ง 3 ครั้ง (P<0.05) แต่ไม่แตกต่างกันในผู้ป่วยระหว่างกลุ่ม ผู้ป่วยทั้งหมดมีความพึงพอใจต่อการให้คำปรึกษาของผู้วิจัย เอกสารประกอบที่ได้รับ และภาชนะพิเศษบรรจุยา ความพึงพอใจของ ผู้ป่วยในทั้ง 3 ด้านไม่มีความแตกต่างกันในผู้ป่วยระหว่างกลุ่ม ผลการรักษาพิจารณาจากระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วย พบว่าไม่มีความแตกต่างกันทั้งภายในกลุ่มและระหว่างกลุ่มต้นทุนในการดำเนินงานของทั้ง 3 กลวิธีเป็นจำนวนเงินตั้งแต่ 13.62 - 35.57 บาทต่อคนต่อครั้ง ในทั้ง 3 กลวิธีให้ผลที่ไม่แตกต่างกันในการเพิ่มความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วย ความรู้เกี่ยวกับการใช้ยาและโรค และความพึงพอใจของผู้ป่วยควรมีการศึกษาต่อไปเพื่อประเมินประสิทธิผลของกลวิธีเหล่านี้ในผู้ป่วยโรคเรื้อรังกลุ่มอื่น ๆ และการพัฒนาอุปกรณ์ที่ช่วยเพิ่มความร่วมมือในการใช้ยาให้มีคุณภาพมากยิ่งขึ้น