การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาความสำนึกในเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์ของชาวไทยมุสลิมในชุมชนรือเสาะ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลครั้งนี้ เป็นแบบสอบถามรวมทั้งการสัมภาษณ์ระดับลึกและการสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วมในชุมชนสำหรับกลุ่มตัวอย่างของประชากรที่อยู่ใน ต.รือเสาะ อ.รือเสาะ จ.นราธิวาสซึ่งประชากรกลุ่มนี้จะมีทั้งผู้ใหญ่บ้าน อิหม่าม คอเต็บ บิหลั่น คณะกรรมการหมู่บ้าน และประชาชนที่ประกอบอาชีพต่าง ๆ จำนวน 200 คน สำหรับสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ ใช้วิธีการหาค่าจำนวน (Frequency) หาค่าเฉลี่ย (Mean) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation)Pearson's chi-square สัมประสิทธิ์ Contingen (C) สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบสเปียร์แมน และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยกับเกณฑ์ที่ตั้งไว้ ผลการวิจัยพบว่า ความสำนึกในเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์ของชาวไทยมุสลิมในชุมชนรือเสาะส่วนใหญ่ พบว่า มีความสำนึกในเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์อยู่ในระดับสูง เนื่องมาจากความสัมพันธ์อันเหนียวแน่นที่มาจากการนับถือศาสนาเดียวกัน มีหลักการทางศาสนาที่กำหนดวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของมุสลิม ซึ่งได้กำหนดไว้อย่างละเอียดทุกแง่ทุกมุม มีการรวมกลุ่มกันอย่างเหนียวแน่นมีความรู้สึกผูกพันธ์ทางด้านศาสนาสูง และมีเอกลักษณ์พิเศษที่ปรากฎออกมาคือเอกลักษณ์ด้านวัฒนธรรม ประเพณี ศาสนา ความเชื่อ ภาษามาลายูท้องถิ่นและแม้กระทั่งความสำนึกในทางประวัติศาสตร์ และเนื่องจากศาสนาอิสลามสร้างสรรค์ความผูกพันธ์ของกลุ่มมุสลิมในการอยู่ร่วมกัน และจะต้องปฏิบัติศาสนกิจร่วมกัน ซึ่งในขณะเดียวกันก็สร้างสังคมและวัฒนธรรมที่เป็นแบบฉบับของตนเองตามแนวทางของศาสนาอิสลาม ผลการวิจัยสรุปได้ว่า ความสำนึกในเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์ของชาวไทยมุสลิมในชุมชนรือเสาะมีจิตสำนึกในเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์ส่วนใหญ่อยู่ในระดับสูง มีการแสดงออกอย่างเด่นชัดในเรื่องของการใช้ภาษาพูด คือ ภาษามาลายูท้องถิ่น และการใช้ภาษาที่มีความเกี่ยวข้องกับศาสนา นั้นคือ ภาษายาวีการแต่งกายตามลักษณะเฉพาะ ที่แบ่งแยกกันอย่างชัดเจน จากชาวไทยพุทธรวมทั้งความสำนึกในเอกลักษณ์ทางชาติพันธุ์ที่ปรากฎออกมาเป็นความขัดแย้งในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การสื่อภาษา ทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน กับทั้งหน่วยงานของรัฐบาลและเอกชน จึงทำให้เกิดความไม่เข้าใจซึ่งกันและกัน แต่ในปัจจุบันมีความสัมพันธ์เป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้นเนื่องจากมุสลิมในภาคใต้มีการศึกษาเพิ่มขึ้น และยังมีหน่วยงาน ศอ.บต. เข้าไปช่วยประสานความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับข้าราชการ