การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางประชากร เศรษฐกิจ สังคมสิ่งแวดล้อม และภาวะสุขภาพของประชากรวัยแรงงานกับการตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วยพ.ศ.2534 เปรียบเทียบกับ พ.ศ.2539 โดยใช้ข้อมูลจากโครงการวิจัยเรื่องการสำรวจเกี่ยวกับอนามัยและสวัสดิการ พ.ศ.2534 และ พ.ศ.2539 ซึ่งดำเนินการศึกษาโดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ ตัวอย่างของการศึกษาครั้งนี้คือประชากรวัยแรงงานที่เจ็บป่วย/รู้สึกไม่สบายด้วยโรค/อาการต่างๆ ในรอบ 2 สัปาดห์ก่อนสำรวจพ.ศ.2534 ได้จำนวนตัวอย่าง 7,341,914 ราย พ.ศ.2539 ได้จำนวนตัวอย่าง 4,928,076 ราย ผลการศึกษาเปรียบเทียบการตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วยของประชากรวัแรงงานระหว่าง พ.ศ.2534 กับ พ.ศ.2539 พบว่า พ.ศ.2534 ประชากรวัยแรงงานมีการตัดสินใจรักษาพยาบาลโดยวิธีซื้อยากินเองสูงเป็นอันดับหนึ่ง รองลงมาเป็นการรักษาโดยวิธีแผนปัจจุบัน การไม่รักษาอะไร และการรักษาด้วยวิธีอื่นๆ ตามลำดับ ส่วน พ.ศ.2539 พบว่าประชากรวัยแรงงานมีการตัดสินใจรักษาพยาบาลโดยวิธีแผนปัจจุบันสูงเป็นอันดับหนึ่ง รองลงมาเป็นการตัดสินใจรักษาโดยการซื้อยากินเอง การไม่รักษาอะไร และการรักษาโดยวิธีอื่นๆ และเมื่อเปรียบเทียบวิธีการรักษาด้วยวิธีเดียวกัน ระหว่าง 2 ปี พบว่าสัดส่วนการรักษาโดยวิธีซื้อยากินเอง การไม่รักษาโดยวิธีใดเลย และการรักษาโดยวิธีอื่นๆ ใน พ.ศ.2539 ลดลงจาก พ.ศ.2534 ส่วนสัดส่วนการรักษาโดยวิธีแผนปัจจุบัน ใน พ.ศ.2539 เพิ่มขึ้นจาก พ.ศ.2534 การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางประชากร เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และภาวะสุขภาพกับการตัดสินใจรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วย พบว่าปัจจัยต่างๆ เหล่านี้มีความสัมพันธ์กับการตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยปัจจัยที่เป็นไปตามสมมติฐาน คือ เพศ อายุการศึกษา ภาคที่อยู่อาศัย โรคที่เจ็บป่วย ความรุนแรงของการเจ็บป่วย โดยพบว่า ประชากรวัยแรงงานเพศหญิงมีการตัดสินใจรักษาพยาบาลโดยวิธีแผนปัจจุบันในสัดส่วนที่สูงกว่าเพศชาย ผู้ที่มีอายุ 45-59 ปี มีการตัดสินใจรักษาพยาบาลโดยวิธีแผนปัจจุบันในสัดส่วนที่สูงกว่า ผู้ที่มีอายุ 15-29 ปี และ 30-44 ปี ผู้ที่มีการศึกษาระดับประถมศึกษามีการตัดสินใจรักษาพยาบาลโดยการซื้อยากินเองสูงกว่าผู้ที่จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาและสูงกว่า ผู้ที่อยู่ในภาคใต้มีการตัดสินใจรักษาพยาบาลโดยการซื้อยากินเองน้อยกว่าผู้ที่อยู่ภาคอื่นๆนอกจากนี้ยังพบว่าผู้ที่เจ็บป่วยด้วยโรคเฉียบพลันและเจ็บป่วยในระดับไม่รุนแรงมีการตัดสินใจรักษาพยาบาลโดยการซื้อยากินเองสูงกว่าผู้ที่เจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังและมีการเจ็บป่วยในระดับที่รุนแรง