การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนารูปแบบยาเหน็บทวารหนักชนิดแคปซูล (rectalcapsule) โดยใช้ยาไดเมนไฮดริเนต เป็นยาตัวอย่างในการทดลอง ทำการศึกษาโดยคัดเลือกชนิดของแคปซูล ชนิดของของเหลวที่บรรจุในแคปซูล เตรียมตำรับที่มีคุณสมบัติเหมาะสมจากนั้นบรรจุสูตรตำรับที่คัดเลือกแล้วลงในแคปซูลชนิดแข็งและทำการเคลือบแคปซูลด้วยพอลิเมอร์2 ชนิด ได้ แก่ กลุ่มเซลลูโลส และกลุ่มพอลิอะไคเลต โดยใช้เครื่องเคลือบฟิล์มชนิด perforatedpan coater และ fluidized bed coater เปรียบเทียบผลของเครื่องเคลือบ ชนิดของพอลิเมอร์รวมทั้งชนิดและ ปริมาณของพลาสติกไซเซอร์ต่อคุณสมบัติของฟิล์มเคลือบ นอกจากนี้ได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบการปลดปล่อยตัวยาเหน็บทวารหนักไดเมนไฮดริเนตที่มีจำหน่ายในท้องตลาด (Gravol(+,โ))นำผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาได้ศึกษาด้านความคงตัวโดยเก็บไว้ที่อุณหภูมิห้อง ที่ 35 และ 45องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 75% เป็นเวลานาน 4 เดือน ผลการศึกษา พบว่าแคปซูลเจละตินชนิดแข็ง ชื่อการค้าว่า Licaps(+,โ)ช่วยป้องกันการรั่วของของเหลวจากแคปซูลได้ดีที่สุด ขณะที่ mineral oil เป็นของเหลวที่เหมาะสมสำหรับใช้ในสูตร ตำรับ เนื่องจากไม่ดูดความชื้นไม่มีผลต่อเปลือกแคปซูลมีค่าความหนืดและค่าแรงตึงผิวที่เหมาะ สม แต่ทั้งนี้การเติมสารช่วยในตำรับ ได้แก่ 2.5%Aerosil(+,โ) 200 สามารถลดการรั่วของของเหลวจากแคปซูลโดยเพิ่มความหนืดของตำรับและทำให้เกิดการไหลแบบ thixotropy การเติมสารลดแรงตึงผิวจำพวก Tween 80 หรือ Cremophorโ RH40 ร่วมกับการใช้ dextroseในสูตรตำรับสามารถเพิ่ม การปลดปล่อยยาได้ใกล้เคียงกับ Gravol(+,โ) suppositoryและพบว่าตำรับที่ประกอบด้วย 5% ween 80 10 % dextrose 2.5 % Aerosil 200ใน mineral oil มีความหนืดเหมาะสม เมื่อนำไปบรรจุลงในแคปซูลด้วยเครื่องบรรจุของเหลวให้ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานของน้ำหนักในช่วง (+,ฑ) 5% การเคลือบด้วยพอลิเมอร์ กลุ่มเซลลูโลส(ไฮดรอกซิโพรพิลเมทิลเซลูโลส) จะให้ฟิล์มเรียบหุ้มรอบ บริเวณรอยต่อของแคปซูลได้ดีและให้ความลื่นเมื่อเปียกน้ำ ส่วนกลุ่มอะไครเลต (Eudragit(+,โ) L30 D-55) ไม่เหมาะสมในการเคลือบแคปซูลชนิดแข็ง แม้ว่าจะได้ฟิล์มบางแต่ทำให้แคปซูลเปราะแตกง่ายนอกจากนี้ยังเพิ่มเวลาในการแตกตัวของแคปซูล ทั้งนี้พบว่าการเคลือบด้วยเครื่อง fluidizedbed coater ให้ลักษณะฟิล์มหุ้มรอบบริเวณรอยต่อของแคปซูลดีกว่าเครื่อง perforated pancoater และการใช้ 20% triethylcitrate เป็นพลาสติกไซเซอร์สามารถเพิ่มคุณสมบัติในการป้องกันความชื้น ของฟิล์มไฮดรอกซิโพรพิลเมทิลเซลูโลสได้ดีขึ้น การศึกษาความคงตัวของผลิตภัณฑ์ พบว่าผลิตภัณฑ์ที่เก็บไว้ในอุณหภูมิห้องและ35 องศาเซลเซียสเป็นเวลานาน 4 เดือน ตัวยาสำคัญไม่เปลี่ยนแปลงแต่สีของตำรับเหลืองเข้มขึ้นเล็กน้อยขณะที่การเก็บที่อุณหภูมิ 45 องศาเซลเซียส มีปริมาณตัวยาสำคัญลดลง และพบว่าอัตราการปลดปล่อยยาของผลิตภัณฑ์ลดลงเล็กน้อย