วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มุ่งศึกษา พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ.2540 อันเป็นกฎหมายที่มีแนวคิดมาจากความต้องการที่จะเยียวยาปัญหาความไม่เป็นธรรมจากการนำหลักเสรีภาพในการทำสัญญาหรือหลักความศักดิ์สิทธิแห่งการแสดงเจตนา ไปใช้ในทางที่ผิด โดยการเอารัดเอาเปรียบคู่สัญญาฝ่ายที่มีอำนาจต่อรองน้อยกว่า จากผลการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายของต่างประเทศ คือ อังกฤษ เยอรมัน และสหรัฐอเมริกาพบว่า กฎหมายว่าด้วยสัญญาที่ไม่เป็นธรรมของไทย คล้ายกับกฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมของอังกฤษกับเยอรมัน คือมีการระบุถึงประเภทของข้อสัญญาที่ถือว่าเป็นข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมซึ่งศาลอาจพิพากษาให้เป็นโมฆะหรือใช้บังคับได้เพียงบางส่วนเท่านั้น ในส่วนกฎหมายของสหรัฐอเมริกานั้น กฎหมายให้อำนาจแก่ศาลที่จะปฏิเสธสัญญาที่ขัดต่อเหตุผลของความเป็นธรรมหรือไร้มโนธรรมโดยมิได้ระบุประเภทของข้อสัญญาที่ศาลจะใช้อำนาจพิจารณาได้ สำหรับพระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ.2540 นั้นจากการศึกษาพบประเด็นปัญหาดังต่อไปนี้ 1) ประเด็นปัญหาในด้านความชัดเจนของบทบัญญัติของนิติกรรมสัญญาในแต่ละประเภท ที่ศาลจะใช้อำนาจวินิจฉัยว่าเป็นโมฆะ หรือมีผลบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรม และพอสมควรแก่กรณี 2) ประเด็นปัญหาในด้านการบังคับใช้กฎหมาย 3) ประเด็นความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม กับกฎหมายอื่นๆ เช่นกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค เป็นต้น จากการศึกษาดังกล่าวข้างต้น จึงมีข้อเสนอดังนี้ (1) การตีความคำจำกัดความของคำว่า "สัญญาสำเร็จรูป" ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ.2540 ควรตีความโดยแคบ โดยจำกัดขอบเขต เพียงเฉพาะสัญญาที่คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งนำมาใช้ในการประกอบกิจการของตน ที่ต้องมีการทำสัญญากับบุคคลจำนวนมาก (2) การกำหนดหลักเกณฑ์และขอบเขตของข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมของศาลและคณะกรรมการว่าด้วยสัญญาควรเป็นไปในทิศทางเดียวกัน (3) การปรับใช้กฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมของไทย เช่น มาตรา 4 วรรค 3ไม่ควรตีความในลักษณะของการจำกัดอำนาจศาลที่จะนำกฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมมาใช้บังคับเฉพาะกรณีที่ระบุไว้ในกฎหมายเท่านั้น (4) หน้าที่นำสืบหรือภาระการพิสูจน์ ของผู้ที่กล่าวอ้างว่าข้อสัญญาใดเป็นข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม และการกล่าวถึงประโยชน์จากข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม ควรกำหนดโดยอาศัยแนวคำพิพากษาฎีกา