วิทยานิพนธ์นี้มีจุดประสงค์ที่จะศึกษาถึงการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในล้านนา กับการก่อตัวของสำนึกท้องถิ่น ระหว่าง พ.ศ.2459-2480 เพื่อชี้ให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงในบริเวณต่างๆของล้านนาไม่ได้เกิดขึ้นตามการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในเมืองเชียงใหม่ทั้งหมด โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในมณฑลมหาราษฎร์ (ลำปาง แพร่ น่าน) พร้อมทั้งอธิบายถึงอิทธิพลทางเศรษฐกิจว่ามีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในลักษณะการก่อรูปของเมืองแบบใหม่จนนำไปสู่การแสดงออกทางสำนึกเกี่ยวกับท้องถิ่นในรูปจังหวัด จากการศึกษาพบว่า การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในล้านนาเกิดขึ้นเมื่อมีการตัดเส้นทางรถไฟสายเหนือเข้ามาในเขตล้านนา ทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนกระบวนการค้าและการผลิต โดยมีจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงในบริเวณมณฑลมหาราษฎรก่อนและค่อยๆ ขยายไปในเขตอื่นๆ ในเขตล้านนา ผลที่ตามมาคือมีการขยายตัวของพ่อค้าชาวจีนและบทบาทของข้าราชการเพิ่มมากขึ้น ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมโดยมีความทันสมัยและความเจริญเป็นสัญลักษณ์ของเมืองแบบใหม่ ทำให้ประชาชนเมืองที่ก่อตัวขึ้นบนพื้นฐานทางเศรษฐกิจแบบใหม่ เกิดสำนึกถึงศักยภาพและความสามารถของตนเองในการสร้างความเจริญให้แก่สังคมในฐานะประชาชนส่วนหนึ่งในสังคมเมือง และแสดงออกถึงสำนึกเกี่ยวกับสังคมของตนเองในรูปของวัฒนธรรมเมือง คือการมีส่วนร่วมในการสร้างสาธารณะประโยชน์ต่างๆ แก่สังคมของตน ประกอบกับเกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ปี พ.ศ.2475 ส่งผลให้เกิดการจัดตั้งการปกครองส่วนท้องถิ่นขึ้นในรูปจังหวัด ทำให้เกิดการแสดงออกถึงสำนึกท้องถิ่นจากวัฒนธรรมเมืองไปสู่การก่อตัวสำนึกท้องถิ่นในรูปจังหวัดชัดเจนยิ่งขึ้น