วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์เรื่องสั้นแนววิทยาศาสตร์ของชัยคุปต์ในด้านกลวิธีการสร้างโครงเรื่อง ตัวละคร ฉาก และการเสนอแนวคิด ด้านโครงเรื่อง ชัยคุปต์ใช้กลวิธีการสร้างโครงเรื่อง 2 กลวิธี คือ ใช้ทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์เป็นหลัก และใช้ข้อมูลทางจินตนาการเป็นหลัก ตัวละครในเรื่องสั้นที่ศึกษามี 2 ประเภท คือ ตัวละครที่เป็นสิ่งมีชีวิต และตัวละครที่เป็นสิ่งไม่มีชีวิต ชัยคุปต์ใช้กลวิธี 2 แบบในการสร้างตัวละครคือ การสร้างตัวละครในลักษณะสมจริง ได้แก่ มนุษย์ พืชหรือสัตว์ที่เกิดจากการทดลองทางวิทยาศาสตร์ โดยใช้ข้อมูลและทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ การสร้างตัวละครในลักษณะเหนือจริงได้แก่ ตัวละครมนุษย์ต่างดาว หุ่นยนต์ และหุ่นคน คอมพิวเตอร์ ยานอวกาศ จะสร้างตัวละครตามจินตนาการของผู้เขียนให้มีความรู้สึกนึกคิด มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพมากกว่าในปัจจุบัน กลวิธีการสร้างฉากแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่ กลวิธีการสร้างฉากที่อาศัยข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ และกลวิธีการสร้างฉากที่อาศัยข้อมูลทางจินตนาการ กลวิธีการสร้างฉากที่อาศัยข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ ได้แก่ กลวิธีการสร้างฉากโดยการคาดคะเนจากข้อมูลโลกปัจจุบันกลวิธีการสร้างฉากแบบเหมือนจริง และกลวิธีการสร้างฉากโดยการคาดคะเนจากข้อมูลในอนาคตกลวิธีการสร้างฉากที่อาศัยข้อมูลเชิงจินตนาการ ได้แก่ กลวิธีการสร้างฉากแบบอุดมคติ กลวิธีการสร้างฉากแบบดีสโทเปีย กลวิธีการสร้างฉากแบบประดิษฐการ แนวคิดหลักในเรื่องสั้นแนววิทยาศาสตร์ของชัยคุปต์มี 3 แนวคิด ได้แก่ แนวคิดหลักเกี่ยวกับผลกระทบทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแนวคิดหลักเกี่ยวกับมนุษย์ในปัจจุบันและมนุษย์ในอนาคต และแนวคิดหลักเกี่ยวกับโลกในอนาคต