การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการจัดการเรียนการสอนสำหรับเด็กวัยอนุบาลคละอายุและพฤติกรรมของเด็กวัยอนุบาลที่เกิดขึ้นในห้องเรียน ที่มีการจัดการเรียนการสอนแบบคละอายุในโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ โรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดกรมการพัฒนาชุมชน และศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัดสังกัดกรมการศาสนา ในเขตจังหวัดภาคกลาง ตัวอย่างประชากรที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วยผู้บริหาร สังกัดละ 1 คน รวม 4 คน ครูประจำชั้นสังกัดละ 1 คน รวม 4 คน เด็กวัยอนุบาลอายุระหว่าง 3-4 ปี อายุ 4-5 ปี และอายุ 5-6 ปี กลุ่มอายุละ 2 คน สังกัดละ 1 ห้องเรียน รวมเด็กทั้งหมด 24 คน และผู้ปกครองของเด็กวัยอนุบาลทุกคน รวม 143 คน ที่อยู่ในห้องเรียนของครูประจำชั้นที่เป็นตัวอย่างประชากร การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม และแบบสังเกตผลการวิจัยเกี่ยวกับสภาพและปัญหาการจัดการเรียนการสอนสำหรับเด็กวัยอนุบาลคละอายุ พบว่า 1. โรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ไม่มีนโยบายการจัดการเรียนการสอนให้กับเด็กวัยอนุบาลคละอายุ ผู้บริหารได้จัดสภาพแวดล้อมให้เด็กวัยอนุบาลคละอายุแยกออกจากเด็กระดับประถมศึกษา สื่อมีไม่เพียงพอ ครูประจำชั้นไม่ได้รับการอบรมเกี่ยวกับการสอนเด็กวัยอนุบาลคละอายุ และพฤติกรรมของเด็กที่พบคือมีการทะเลาะกันระหว่างเด็กโตกับเด็กเล็ก 2. โรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ มีนโยบายการจัดการเรียนการสอนให้กับเด็กวัยอนุบาลคละอายุ ผู้บริหารจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของเด็ก ครูประจำชั้นได้รับการอบรมเกี่ยวกับการสอนแบบคละอายุ และพบว่าเด็กมีพฤติกรรมการดูแลช่วยเหลือกันระหว่างเด็กโตกับเด็กเล็ก 3. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดกรมการพัฒนาชุมชน ไม่มีนโยบายการจัดการเรียนการสอนให้กับเด็กวัยอนุบาลคละอายุ อาคารสถานที่คับแคบ ครุภัณฑ์และสื่อมีไม่เพียงพอ ครูประจำชั้นไม่ได้รับการอบรมเกี่ยวกับการสอนเด็กวัยอนุบาลคละอายุ และพฤติกรรมของเด็กที่พบคือมีการทะเลาะกันระหว่างเด็กโตกับเด็กเล็ก 4. ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัดสังกัดกรมการศาสนา ไม่มีนโยบายการจัดการเรียนการสอนให้กับเด็กวัยอนุบาลคละอายุ อาคารสถานที่คับแคบ ครุภัณฑ์และสื่อมีไม่เพียงพอ ครูประจำชั้นไม่ได้รับการอบรมเกี่ยวกับการสอนเด็กวัยอนุบาลคละอายุ และพฤติกรรมของเด็กที่พบคือมีการทะเลาะกันระหว่างเด็กเล็กกับเด็กโตและเด็กเล็กรบกวนเด็กโตในขณะที่ครูสอน