การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ สร้างรูปแบบการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพและเปรียบเทียบผลการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพของนิสิตนักศึกษาครุศาสตร์ ศึกษาศาสตร์ ในสถาบันอุดมศึกษา สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย ใช้วิธีดำเนินการวิจัยเชิงบรรยายโดยสร้างและใช้แบบประเมินลักษณะความเป็นครูวิชาชีพกับนิสิตนักศึกษากลุ่มตัวอย่างชั้นปีที่ 1-4 จำนวน809 คน และทดลองรูปแบบการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพกับนักศึกษากลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นนักศึกษาชั้นปีที่ 1 คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 30 คนกลุ่มควบคุม 30 คน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติบรรยายและสถิติทดสอบที (t-test) ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ลักษณะความเป็นครูวิชาชีพของนิสิตนักศึกษาครูในปัจจุบัน พบว่าด้านวิชาการของนิสิตนักศึกษาชั้นปีที่ 1 และชั้นปีที่ 2 มีลักษณะความเป็นครูวิชาชีพอยู่ในระดับปานกลาง ชั้นปีที่ 3 และชั้นปีที่ 4อยู่ในระดับมาก สำหรับด้านเทคนิควิธี พบว่า นิสิตนักศึกษาชั้นปีที่ 1 และชั้นปีที่ 2 มีลักษณะความเป็นครูวิชาชีพอยู่ในระดับปานกลาง ชั้นปีที่ 3 และชั้นปีที่ 4 อยู่ในระดับมาก ส่วนในด้านคุณลักษณะ พบว่านิสิตนักศึกษาชั้นปีที่ 1-4 มีคุณลักษณะด้านบุคลิกภาพ ด้านคุณธรรม ด้านความรักและศรัทธาต่อวิชาชีพครู อยู่ในระดับมาก 2. รูปแบบการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพของนิสิตนักศึกษาครูที่ผู้วิจัยนำเสนอ ประกอบด้วย1) หน่วยงานที่รับผิดชอบ คือ หน่วยพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ 2) ผู้รับผิดชอบ คือ คณะกรรมการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ 3) การดำเนินการพัฒนา ได้แก่ การตั้งเป้าหมาย การประเมินสภาพ และวิธีดำเนินงานพัฒนา 4) การประเมินผลการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ สำหรับกิจกรรมพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ ด้านวิชาการ ด้านเทคนิควิธี และด้านคุณลักษณะ จำนวน 12 กิจกรรม มีองค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่ เนื้อหาสาระ ความคิดรวบยอด จุดประสงค์ แนวการจัดกิจกรรม ระยะเวลา สื่อ การวัดและประเมินผล 3. ผลการเปรียบเทียบการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพของนิสิตนักศึกษาครู จากการทดลองรูปแบบการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพกับนักศึกษากลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ซึ่งกลุ่มทดลองได้รับการพัฒนาลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ ด้านวิชาการ ด้านเทคนิควิธี และด้านคุณลักษณะ จำนวน 12 กิจกรรม เป็นเวลา13 วัน รวม 35 ชั่วโมง ส่วนกลุ่มควบคุมเข้าร่วมกิจกรรมตามปกติของมหาวิทยาลัย ผลการทดลองสรุปได้ดังนี้ 3.1 นักศึกษากลุ่มทดลองมีลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ ด้านวิชาการ ด้านเทคนิควิธี และด้านคุณลักษณะหลังการทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 3.2 นักศึกษากลุ่มทดลองมีลักษณะความเป็นครูวิชาชีพ ด้านวิชาการ ด้านเทคนิควิธี และด้านคุณลักษณะหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05