การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบการเรียนการสอนที่เน้นการเรียนรู้ทางปัญญาสังคมโดยใช้พอร์ทโฟลิโอ และเปรียบเทียบความสามารถของนักศึกษาพยาบาลในด้านการรับรู้สมรรถนะแห่งตน การคิดอย่างมีวิจารณญาณ ทักษะในการปฏิบัติ การทำงานอย่างเป็นระบบ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ผู้วิจัยได้สร้างต้นร่างระบบการเรียนการสอนทางพยาบาลศาสตร์ ระบบนี้ได้รับการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิและนำไปทดลองใช้จริงกับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1 วิทยาลัยพยาบาลกองทัพเรือ ปีการศึกษา 2541 จำนวน 60 คน ทำการสุ่มโดยวิธีจับคู่เข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม โดยให้นักศึกษาทั้ง 2 กลุ่มมีค่าเฉลี่ยคะแนนเฉลี่ยสะสมไม่แตกต่างกัน กลุ่มทดลองเรียนด้วยระบบการเรียนการสอนที่เน้นการเรียนรู้ทางปัญญาสังคมโดยใช้พอร์ทโฟลิโอ วิธีการสอนที่ใช้ได้แก่ การเรียนรู้จากปัญหา การคิดอย่างมีวิจารณญาณต่อสถานการณ์ การเรียนรู้จากการปฏิบัติเป็นกลุ่ม การเขียนอนุทินการปฏิบัติงาน และการทำสัญญาการเรียน ระยะเวลาในการทดลอง 15 สัปดาห์ส่วนกลุ่มควบคุมเรียนด้วยระบบการเรียนการสอนแบบปกติ วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติทดสอบที (t-test)ผลการวิจัยปรากฎดังนี้ 1. ระบบการเรียนการสอนที่พัฒนาขึ้น สามารถพัฒนาความสามารถของนักศึกษาพยาบาล ด้วยการให้นักศึกษากำหนดจุดมุ่งหมายในการเรียนรู้ การเรียนรู้ด้วยตนเองและกลุ่ม การสะท้อนคิดในกระบวนการเรียนรู้และการสร้างผลงาน และพัฒนาพอร์ทโฟลิโอเพื่อการประเมินกระบวนการเรียนรู้และความสามารถที่แท้จริงจากผลงาน 2. นักศึกษาพยาบาลกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความสามารถในด้านทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณคุณลักษณะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ทักษะในการปฏิบัติ การทำงานอย่างเป็นระบบและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนภายหลังการสอนสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่มีการรับรู้สมรรถนะแห่งตนไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 3. ภายหลังการสอนนักศึกษาพยาบาลกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความสามารถในด้านทักษะ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ คุณลักษณะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ การทำงานอย่างเป็นระบบ และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนสูงกว่าก่อนการสอนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05