การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ต้นทุน ประสิทธิผล และต้นทุน - ประสิทธิผลในรูปของต้นทุนเฉลี่ยต่อการตรวจพบเชื้อ HIV 1 ราย จากการเฝ้าระวังการติดเชื้อ HIV จังหวัดอุบลราชธานี ประจำปี 2542 ในมุมมองของผู้ให้บริการ ซึ่งมีการเฝ้าระวังในประชากร 6 กลุ่ม โดยใช้รูปแบบการศึกษาเชิงพรรณนา เก็บข้อมูลย้อนหลังจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุบลราชธานีและโรงพยาบาลศูนย์สรรพสิทธิประสงค์อุบลราชธานี ซึ่งเป็นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานเฝ้าระวังการติดเชื้อ HIV และดำเนินงานในเดือนมิถุนายน 2542 ได้ทำการแบ่งหน่วยต้นทุนออกเป็น 2 กลุ่ม คือ หน่วยต้นทุนทางตรงและหน่วยต้นทุนทางอ้อม โดยใช้เกณฑ์การกระจายต้นทุนแบบสมการเส้นตรง (Simultaneous Equation Method) ผลการศึกษาพบว่า ต้นทุนเฉลี่ยต่อครั้งของการตรวจการติดเชื้อ HIV ที่เกิดกับผู้ให้บริการในกลุ่มผู้ติดยาเสพติดชนิดฉีดเท่ากับ 3,544.33 บาท / ครั้ง, กลุ่มโลหิตบริจาคเท่ากับ3,088.56 บาท/ ครั้ง, กลุ่มหญิงที่มาฝากครรภ์เท่ากับ 2,915.81 บาท / ครั้ง , กลุ่มหญิงขายบริการทางเพศโดยตรง เท่ากับ 2,793.42 บาท / ครั้ง, กลุ่มชายที่มาตรวจกามโรค เท่ากับ 513.85 บาท/ ครั้ง และกลุ่มหญิงขายบริการทางเพศโดยแฝง เท่ากับ 499.98 บาท / ครั้ง ส่วนต้นทุน - ประสิทธิผลซึ่งวิเคราะห์ในรูปแบบต้นทุนเฉลี่ยต่อการตรวจพบเชื้อ HIV 1 ราย พบว่า กลุ่มที่มีประสิทธิภาพสูงที่สุด คือ กลุ่มหญิงขายบริการทางเพศโดยแฝง คือมีค่าอัตราส่วนต้นทุน / ประสิทธิผล เท่ากับ7,272.44 บาท , กลุ่มชายที่มาตรวจกามโรค เท่ากับ 8,564.08 บาท , กลุ่มหญิงขายบริการทางเพศโดยตรง เท่ากับ 11,732.34 บาท , กลุ่มผู้ติดยาเสพติดชนิดฉีด เท่ากับ 23,628.86 บาทและกลุ่มโลหิตบริจาค เท่ากับ 933,626.35 บาท ตามลำดับ จากการศึกษานี้ สามารถนำไปเป็นข้อมูลพื้นฐาน เพื่อประกอบการตัดสินใจสำหรับการบริหารจัดการงบประมาณด้านการเฝ้าระวังการติดเชื้อ HIV ในประชากรกลุ่มเสี่ยงให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น